DIWALLIT, TUDOU !
An dra-mań n'eo ken un astenn d'ar geriadur paper (glas – embannadenn 1992, lies adembann ken gwer ken melen), notennoů ur "brouilhed" mar karer (da vezań embannet goude-se), ma chom un toullad vioů-koukoug, darn goude an tremen dre HTP (Internet). Hogen, gwelloc'h e tremen ar mod-mań eget dre al lec'hienn (pajenn degemer), dreist-holl abalamour d'ar « font » fonetik API (SILDoulosIPA, setu klask kaout dre Internet – pa n’haller ket ober mod-all) pe d'an tilde ha d'un nebeud traoů all (alfabet arabeg en etimologiezh), ha bout kollet tammoů traoů a-ziwar an doare orin (.doc).
Gwellaet e vo tamm-ha-tamm, dre amzer ha dreist-holl dre ma vo kavet amzer
ganin avat : n'eo ken ur benveg da rentań servij d'ar studierien war o
zezennoů...
FF
(963 pajenn en korf 12 – ouzhpenn GBAV
1992 – 15/03/2009)
& gw. (roll) TRUGAREKAAT > FIN
A
A > ‘ (netra) tud ‘vor (Tu<HL 120) & bernio’ bras ‘c’ho’mon
(Tu<HL 236) / traou a liw ( / a-liv* / a liou° < V.Fave - & gw. >
A-LIW), & porzh a gomers, ur vatimant a vrezel, tud a vor (Big.<AB) ;
ned eus ket kalz a hounnezh (Wu<FL / andain peu fourni), n’eus ket c’hoaz a dri miz (L 1900),
‘m eus ket tańvaet anehe (Wu<FL = deushe), an n-daou a’r re goshań (Teis
– W<FL), ar penn ane’hi (marr... – W<FL = he fenn) &
« anihi » (Prl)
+ (displ. Kist.<M.N.) ahaniń /a:nař/, anehoń /a:no)/... ahanemp /a:n«m/, ahanoc'h /a:nŤh\x/, anehe /a:nE/ & aneho... : n'int ket prest 'ne'o
(K) = n'int ket prest 'nę (Ph…) = ne labourant ket anehe (W – Kist.<M.N. /
gi ne labourant ket) + ‘oe ket bet er skol anei (& oa zud-ko’h anč –
W<F3 & ‘oent ket fall anč – ejoned)
A (rannig-verb) + (gln a pecia axat = aet ! Marc. Bord. – Del. 54 - & PYL h-kmg hai < *se-io / sydd : so < *est-io – -io ger-stagań : rel. qui,que) + mont a ra mat ? > /mon a ra mat/ W (FL)
A (n.) > A(N)) bih. AIG – Are : ober un a’ (GL), gober a da ub faire (petit) câlin (Are<GL), & caresse ŕ petit (Prl) : ro eun a daoń ! (Plouďe - GL<PMG = Pll)
A (vb gln-klt.-ia, h-br ag > n’a ket ! Ti-Ph ça ne va pas !) > MONT
- A (S3 vb) : a laboura + ne blija ket kaer din, ne gouska ket en noz, ne glaska ket... (cf. euphonie / cluster de cons.: K+K - W & K-T < BH 27/30 & 61/48)
-A (vb. 2 – gw. gln lat. « tecto-sages » pers. qui cherchent un toit < *textosages /x./ : *sag // lat. sagio: chercher une trace… // h-iwg. techtaigid il prend possession… - Lambert 35) : gw. (br.) merc’heta, (kmg cardod >) cardotau : klask (an alusen… = traoua…)
 (kmg â/âg - araogenn = GANT: ymgael â... - gw. betA(g), etresE(g/-k* < entre se ac – C.) & sA(g), tremA...)
A ANDEMECET (h-br gl ex improuiso – ŕ l’improviste – L.F. 50 = kmg-kr : o anniuyget unexpectedness) > an-+diveget
A-AESAMANT / -Z-*° /a ez«mA)nt/ Wi adv aisément : ‘droa ket a-aesamant (kazeg < PYK)
AB- + (gw. h-br Diles mab Ili, Daniel mab Anaguethen, Euen mab Rethian... / kmg-kr Elfin uab Gw. > ab – HB)
+ NF : Abarnou (Teleg – ////), Abaziou
(gw. Azou NF), Abeuzen ( > Beuzen NF), Abily (Teleg)... & Aperri / Apherry, Appere, Appriou
A-BA +
& (br-kr) a pan : sanct voa heman a pan ganat = adal... (Nonn 2069)
ABABAN > ABAVAN-
ABAC, AMACH (h-br) > AVANK
ABAD +
& NL Porz Abat (T), Poul ‘n Abad (Go)
A-BAD + a-bad an noz /a bad a Čnous/ toute la nuit (Ki – NA
104/124 Plomelin)
ABADENN + un abadenn zo (KW<PYK)
ABAF + ( < glg kozh bafe 13° & ébaffé –
A.D. + abof – T<Klerg) + (br-kr) aet omp abaff allas davy : mantret (Nonn
1864 / Devi & Jeus abaff cafet 15°<Heuryou
: Eno hep abaff M.1519 & Heb neb abaff)
ABAF,-iń,-US + « abaouein » & gw.
amba’h,-ad/-at*,-ein,-us… intimider, & -ant -us (Prl) : (merdeidi)
tud rust ha abaffet & non abaffet point niais (K\veyer – 228…)
+ abafi /aČbAfi/ Li & (se) saouler : hennez a gustum abafi an dud, & abafet (Li<YR)
ABAISSań + (br-kr abayssaf,-et + ebahisset) da ebayssaf ouz contemply an eff (S.Cathell § 5) & oll abaisset (§ 15.9)
A-BAKETADOŮ /a bakEtadow/ W adv par paquets : (blev) torkadet a-baketadoů
ABAL (h-br – pomme) > AVAL
& abal breant / briant (h-br
gl gurgulio & orificium = h-kmg abalbrouannou pomme d’Adam)
ABALAMOUR + & > /blA)ndaČbe:a/ Plz (G.G. = d'o'r petra & tarpenn da betra < tra-penn... ) + ‘lamour d’he jaouanctis (K\veyer)
ABALLEN (h-br – pommier) > AVAL(L)ENN
ABALLGUID (h-br & h-kmg Aballguid arbre ŕ pomme = pommier aballen > aval(l)enn NL : Stang-an-avalenn Ku + gw. gln avallo gl V poma – D 25 > érable / opolos > opolus > obier)
ABALLO
(gln-klt pommier & h-iwg aball + fic-abiull, criafol sorbier,
kmg afall) > AVALL
& Aballon (gln pommeraie > NL Avallon & Ollon – D.) > AVALLENN
ABALO (gln pomme > avallo gl V° poma > gln-lat abulus > érable – h-iwg ubull) > AVAL
ABANCOS (gln castor) > AVANK
ABANDONań + An ol anaffoun a ioa abandonnet (Nouel br-kr.) + n’hun abandonnet quet (W1880<PL)
ABARDAEZ + & /abarČdae/ > /\Čdaj/ (Logivi-Plougras & TK) = fin d'aprčs-midi & soirée (Li = G.G. / kendae > ae(vez) > androjez > abardae...) = d’ar zul da bardaez (L 1905)
& arri an abardae gantań (erru mezv – Plouriou Go<DG)
ABARNOU (NF < Teleg ++) > AB…
A-BARTIAL /abarČtial/ Li ŕ partir (de…) : a-bartial doh hicho (Li<YR)
A-BARZH + (br-kr) a parz dou dez d’ici deux jours (Nonn 900) + ‘bar’ finissań avant de terminer (Tu<HL 595), a-barzh e teu bokedoů enno (K<F3 2005) / a-barzh (Wu<Drean dedans) & eań a gas a-barzh ! (a labour)
A-BASTELLENN /abaSElEn/ W adv en chemise de nuit : daet a-bastellenn ar mitin-mań (Wi)
ABATI + [e-kreis an abati] (+) – saouleg... (Wu<Drean ŕ découvert)
& Kreistez bar C’hrousti /
ABAVANT + abavant = (Ki<EE) & l.
avemantoů, końtrevańchoů (Wi<FL / « gallo » abavent =
contrevent)
& « ababan » /abaČbA)/ Sun g.-oů : ababańchoů (NA
548+)
A-BEB-EIL alternativement
& a-beb-eil horell en brinqueballent (Wu<Drean)
A[BE]CETER (h-br : alfabet) > ABK...
ABECHiń + (cf. gallo « abécher »: donner la becquée)
« ABED » (18°…) > EBED / EBET*…
A-BEDELIADOU > A-BEZELIADOŮ
ABEG + (C. digarez = abec) + Ha’n abec
(Mellezour – br-kr), & caout abec ennoc’h (beleg L>T 1892) + henn’zh so
un abe’ fall c’est une mauvaise raison (Ph<PM) + en abeg d’ar vugale
(Li<YR) & dre’n abeg ho lakat er meaz (L 1900)
ABEGILE + (h-br mab i kiled gl filius alterius,
br-kr map eguile, kmg-kr Kulhwch mab Kilid & h-iwg = stepson – L.F.
236... & 501) & NF Abéguilé
ABEGUS + un den abegus = (L<MM)
A-BELL +
& kerent a-bell = (Li<YR)
&
a-bell = pell (en tu-nac’h – gw. n’eman ket a bell – E.Moal<PhA) : n’emaint
ket a-bell (J.G. & a-bell diouz pevar-ugent vloaz < PhA) + echu ganin
mond a-bell da foeta bro (V.Fave) & ne chomin ket ‘bell amań (T – Pl.B <
F3)
A-BELLOC’H + bientôt :
« Abeloc’h » c’hwi ‘lâray din penaos eh on un amiod (W<GH)
A-BENN + a-benn e / ma / pa… = d’ar poent ma… (Ku<EE)
& red eo gwel’d ‘benn kridiń il faut le voir pour y croire
(Ph<PM), ‘benn ‘m’e c’hoant da vont = (Ku<F3) ; lakait-gi
a-benn immédiatement (W<FL), a-benn ma arru an eur-se ! déjŕ !
(W<FL) &
'benn pa int arriů (Kist.<M.N.) + pa vez an avel a-benn d’ar mare e vez mor
drailh (Li<YR) + calm ag ahuel aben (W1880<PL) & derc’hel a-benn tenir bon (Douarn.<DG) & a-dreus
hag a-benn (W<Drean)
+ argant a-benn ! comptant
(GH) & a-benn-kaer tout de suite (Wu – gw. NA & doc’htu Wi)
& 'benn taol-fin /bEntawl'fi:n/ W (Kist.<M.N.) finalement...
& a-benn-kaer + oeit abenn kaer en ub (PYK<YaB)
& a-bennig /abEn«c/ W (Kist.<M.N.: un tamm diwezhatoc’h
evit / a-benn = spg Am ahorita)
& a-benn kont (E.Moal PG < PYK = )
& a-benn-bouell (Klerg = -bou(z)ell)
& a-benn-porc’hell
= a-borc’hell (T<Klerg)
& a-bénfi’ańs-kaer (gw. a-venefiańs-kaer / a-benn-fi’ańs) délibérément
(Prl & KW<PYK aet a-befiańs
spécialement)
& a-bennkaoz ud en raison de (KW<PYK)
A-BENNAD /a bEnad\t/ adv par la tęte (en épis) : lakaat ar plouz a-bennad ( / a-dreuz - W<FL)
A-BENNDRAOUILH /aČbEndrowi´/ T adv. (en) tournoyant
(cf. / treuil) : koueza er mor a-b. (= a-benn-bouzell – T<JG)
A-BENNIG / -IK* > (bih.-IG) A-BENN
ABER + (gln *ad-bero / uo-bero > gouver, com-bero > kember &
Quemper + eni-bero > en… - PYL 102 + h-br aperou > aber-)
& an Aberig (poull – Landunvez) + an Aber (Morgad-Kraon)
ABERIG (NL – L) > (bih.) ABER
ABERR (Kenavo ‘benn aberr – Groe) > E-BERR + EN-BERR > EMBERR…
ABERZH + (h-br aperth lestr vase de sacrifice, & oblation – L.F.
392)
ABEU(V)Riń + (cf. gallo « aberver » = & gw. abilouer)
A-BEZELIAD(OŮ) /a beČzEljad/ (& a-bedeliad), /a beČlja:do/, /a bedeljad(ow)/ W adv. en
quantité > ŕ tire-larigot (Heneu)
A-BEZH + & ar voutailhad a-bez (G.G. = en entier)
ABGRALL (NF +++ : Grallon < (m)ab L mut./vocatif & Grall / Gradlon h-br : plein de gré)
ABI' (Big.) > ABID
ABID + un "abi" /Ča:bi/ Plz l. abijou (Ki & Ku = L 1900 : abijou ar vourc’hichen) + (= g. – T<Klerg) + un habit scarlock = écarlate (K\veyer) + « auit » /açid\t/ Prl (l. « aůitoů »)
& habigou hernajet cottes de maille (gwerz Itron St-Prix < DG)
ABIJOU (& habigou l.) > ABID,-oů
A-BIK + (=) lakaat e banenn a-bik
(ki - & a-blom - W<FL) hérisser les poils (du chien)
A-BIL + & glaů pil (Prl) + glaw ‘bil (EE)
ABIL + /Ča.bil/ W (AB & Wu<EP) : tud abil des gens intelligents (Malg.<EP) + Ha bezomp abil ha dilacc (S.Barba § 69.4) (anc.) érudit, instruit, savant (cantique & cf. ERN. « sage, habile, instruit » & « savant, éduqué » (Wi<FL : un den âbil) + ur medesinour abil (Heneu =) / daou den abil / evit dressan o stil (T – son 1773) + abil futé (Plouared T<DG)
ABILAad / -at* + abilaat (GR)
ABILDED + & (W) abilted érudition : kohoni ne zegas ket abilted la vieillesse n’apporte pas « la science » (W - P.Go 41) + hou habiltčd (Wu – 19°)
ABILOUER /abiČluw«r/
g.-ioů abreuvoir (ŕ bestiaux) : Stank an
Abilouer (NL Bulien<Klerg)
ABILTED > ABILDED
ABIMań + & abumet (go’mon : n’abume ket ‘go’mon ‘neań - Tu<HL 443 + abumiń o zi 430)
A-BIOU (dan ty – L 1900) > HEBIOŮ /
E-BIOU
ABITań + […] ém euz habited ar c’hastell
(Laouenan c 1830 / 48) + … abita…’chom (T<F3)
ABITUD + dre abitud (Tu), pop hini ‘n’a e
abitud (Tu<HL 195), an abitud vad (L<F3) & gw. kustumańs (Prl)
ABITUiń + & = Tu...
A-BLAD + e oe er Frans a-blat (LH XX II),
(falc’het) a-blat, & rod ar vilo zo a-blad ha kaer (Prl //) + Doué en
taulas a blad (Carrier – W1880<PL)
A-BLAEN + & chom a-blaen rester (tomber)
malade (Prl = war e wele)
A-BLOM + & fachet a-blom > complet,-čte,-ment
(Prl)
ABO ! (& -ein – vb W) > HABO ! (& vb -at*)
A-BOAN +
& a-boen deit da vout mestr (W)
ABOÉ (Heneu<GB < Arhanoů = Ku & T) > AB(A)OE...
A-BOEN (W...) > A-BOAN
ABOF… (T) > ABAF…
A-BOLC’HAD(OŮ) > A-BORC’HAD
ABOMINABL / -PL* + mal(e)urus- &
trist-abominabl + jentil-abominabl (T<F3 / tsunami)
ABON + (C
aboun)
ABONA (gln-kelt & var. – h-iwg abann &
ab G-ae, br-kmg avon + aven > NR Avon G.B. & Avosnes...
– D.) >
ABON(N) + (& kmg ebodn + ebod horse-dung
= + h-br eb- & gln ep- equus – L.F. 154)
A-BORC’HAD (& a-bolc’had par andain KW<PYK) / /abolhad\ow/ Wi adv en andain(s), par andain : falziń a-bolc’had & (feskennoů) ‘vezent lakaet a-bolc’hadoů (& Ph > a-voulc’hadoů – kanet g’ar c’hoar. Goadeg)
ABORDiń + & abordi varneze (ôdou – T 19°)
A-BOS / -BOZ*° + & chom a-bos = (spańwel – en Ignel <PYK)
& glaů a-bos pluie
continuelle / réguličre & -ment (Prl)
A-BOST ad. (courir) la poste (etc.) : En hani e ya a bost / ne sell ket ken tost Celui qui court la poste ne regarde pas de si prčs (W<P.Go 31)
& a-bost-kaer vaillamment etc.
: n’ae ket ken a-bost-kaer (jao – Wi<PYK)
ABOSTOL + « apoStol » /apoStol/ Prl / hemań zo un
abostol ! (PYK<YaB) + an abostol a ra tailhoů le personnage
fait des simagrées (Ph<PM), trec’h da Zoue ha d’e abostoled (Ph<YP –
fent) + pebez abostol ! (Li<YR quel coquin...)
& kanań an abostol chanter l’epître
(gwerz – an Uhel)
& an daouzeg abostol = kreistez (TUN<NK)
ABOSTOLER + (fig. = abostol – Ki<PYK)
ABOSTOLEREZH +
& (var. W – PYK) tan en Apostoleh le feu de l’Apostolat (AED<PYK)
ABOUBAL + personne lente ŕ la compréhension (Li<YR)
A-BOUES / -BOUEZ*° + /a bwE):z\s/ Prl + a-boues e roched (e oa = a-gorf roched en bras de chemise – W<GH), labourat a-bouez krevo (Wi<FL : betek…) & ŕ’-boues (Prl)
+ a boues-penn (& a vouezh penn – Jef P.) + Guet-hi neoah a bouis me fen / Me ven cannein me inizen (W1880<PL)
ABOUBAL + AMBOUBAL : Amboubal enez Vaz dragon de Batz, & - espčce d’ – urus (P.M.Mevel XX,IV)
A-BOULLENN /a bulEn/ adv en flaque : (gwaed) a boulen (W < PYK – gw. A-BOULL…)
ABOUN (L + C.) > ABON
A-BOURBIT (Wu<Drean) adv. : tout nu
ABR /a:b\/ Plz (GG) > OABL / OABR
A-B®AKULIAD /abrakyljad\t/ adv. en
tapée (en masse – pdt…- W<FL)
ABRAN- (h-br) > ABRANT
& abranguaenn (h-br /abranwen/ L.F. = matricaire camomille) >
abrant wenn
ABRANT + (h-br abran & NP Abrantuc – C.Kple, kng abrans sourcil
/ kmg amrant paupičre & iwg bré G bruad eyebrow + abra eyelash
= cil)
& (pok) de > d’e ziou(a)brant (K\veyer – 128)
ABRED + (br-kr) Monet apret
(S.Nonn) > & Apret preder e’z mecherou (Buhez Mabden) + abred out hicho
(Li<YR) + (2 w.) abred-abred d’ouzh ‘beure (Tu<HL 244 & NA
92/58) & abred-kaer trčs tôt (E & NA 92/65-66 /abreČkE:r/) +
abretoc'h > /ab«rtŤx/
W (Kist.<M.N. = e-koursoc'h – gw. Wu 19° < Arzh : abret + e cours) + mont abredig (PYK<YaB) –
a-w. /Čabr«d\t/ Wi/K = (e) kours) & (krennlavar)
abred ne goll james / mx vaut tard que
jamais
& ( > n.) evit gwerzhań war an abred pour vendre comme primeurs (patatez – Tu<HL 359)
& (n’on ket) unan eus abred an deiz ( /
sevel) lčve-tôt (YG 110)
ABREDIG > (bih.) ABRED / A-BRED
A-BREN :
traoů a-bren achats (KW<PYK)
A-BRES + /a brejs/ : Arrihue e ran a brčss (gw.W1880<PL)
& a-bres-kaer > ŕ la
va-vite (Prl)
A-BREST /aČbreSt/
ABRI + (Ma
merch ma mab) e drouc abri (stad – Nonn 2021 – br-kr 15° hep nep abry) + abri =
(Tu<HL) + & gw. gwaskadenn (Prl)
& ad : ul lčh abri (gw.W1880<PL) & eur porz-abri port abrité = hâvre sűr (Li<YR)
ABRIań + &
kea da abria (Li<YR = s’abriter)
ABRIKES / -EZ*° > ABRIKO
ABRIKO + & abrikes /-ez*° + « aprikez » > un aprikezenn
(YG //)
ABSOLVENN + & absolůenn (Prl) + reit teign assolvenn (W 1775)
ABSTENiń + & diouz guin maz abstiny (Nonn 757 – br-kr)
ABSTINANTUS + (br-kr – bouet) abstinantus (bara ha dour) frugale YB (Nonn 367)
ABUSAŃS / -Z-*° /abyzA)z\s/ b.(-oů) fait d’abuser… (Heneu<GB)
AC (h-br & br-kr = kmg + gln rigani rosmertiac ŕ la reine et ŕ Rosmerti – L 65 < ie *ate+kwe) > HAG
AC- (h-br = AN-C... : acal gl ignaaus >
craintif, mou ; acaled timiditas > br-kr a(n)caled – M. & kmg
angalez...)
ACAL (h-br) > A(N)CAL
ACAUN(ON – gln pierre + acaunomarga marne pierreuse <*ac-amnon D 26) > AG(AUNON)
ACER (h-br aigu, piquant – pointu < ac- gln = h-iwg acher âpre, rude, h-kmg Aceru > agerw)
& aceruission (h-br : acer + bis- / -wys kmg lostger – L.F. =)
-ACH (dibenn-ger – dismegus K<EE)
A-CHABOUCH (Wu<Drean) emaint ra’h a-chabouchon ŕr e benn (cheveux en bataille)
ACH(A)ESON + chaeson (br-kr < glg 12° = kng acheson < lat occasionem – A.D.) : Pa ho quiffif aes e
chaeson en une circonstance favorable YB (Nonn 2036) + (cf. gallo « achaison »
= dégoűt…)
A-CHAMBARI /aSA)mbari/ Wi adv. : monet a-chambari de façon désordonnée (Wi<FL < M.Boulc’h) & traoů a-chambari en désordre (an Ignel Wi<PYK)
ACHANTEREZH + (Genov.Br 17°)
achanterezo / anchantin vb
ACHAP + (& gallo « échappe »
ad. : tiré d’affaire) + & mall achap ! il est temps de
partir ! (Prl) + ken ne achape an tan (Wi<FL), achapet ma levr
ganin il m’est tombé des mains & achap get ub > chier dans son
froc (W<FL<GH // LH & Heneu: biskoah nend eo achapet genin) :
achapet genin ! + hani ne ell achap (W1880<PL)
ACHAPADENN + & équipée (Heneu<GB)
ACHARNET + bout acharnet get ud s’acharner aprčs, contre, sur qun (Wu – Brec’h<Drean)
ACHATER + NF Lachater (Teleg)
ACHIG (KW<PYK) > ARCH(IG)
ACHIMANT (W) > ACHU(A)MANT
ACHO (Li<YR = ECHU – gw. /ČESu/ Ph) > ACHU
ACHU + (var. T & Ki) ACHO : Acho al
labour... (Li<YR / ECHUi)
ACHU(A)MANT + > an achimant /aSiČmA) / Wu la fin (Malg.<EP) & > finition(s
– Plz<GG)
ACHUiń + & > /Sçi/ Plz (GG) & > pa (a)chuiv /Sçi:v/ Plz (G.G. / pa echuv an dra-se...
Ph) + (br-kr : ‘O, grec, hon les da acheuaff hon sacrificç – S.Cathell § 6.17 -
& Aman ez achief an lefr man – Buhez mab-den – An Fin)
& ur feurm echuet (TK<MxM autosuffisante / mad-achu T<JG)
ACITO (gln plaine – champ : NL Acito-dunum > NL Ahun & gw. h-iwg achad /-aid = D 27)
ACMODAE (gln-klt : Acmodae insulae = Shetland islands / ac-aunon : ? pierreuses – D 26)
ACO (h-br : qui va – L.F.) > (DI)ANK- / DIEG…
ACO / ACU(S – gln : NP Ac©o, & atacos / diacus pas rapide>lent>paresseux – D) > DIEG
ACOMLOE (h-br) > ANCOMLOE
ACROS (gln-klt haut – pointe, sommet > Axros : NP Axro-talus, Dubno- & h-iwg ér // lat acer, Acro- = gr < ie – D)
ACUP(OT – h-br = h-kmg acup occupe) >
AC’HUB-
AC’H + ac’h eus & (br-kr) hantercant orateur az eux assemblet (S.Cathell § 14)
AC’H A… (KT & ah a° – vb MON(E)T = a ya…) > MONT
AC’HALEMAŃ + ac’halemań da Wened (Wi<FL = ac’hann-mań)
AC’HALENN + & a-w. > A’LEN + « eur pennat amser ŕhalen » (K\veyer – GReg = Rosko / Kastell : ac’hanenn = ac’hann K-Li-T)
AC'HANEMAŃ + pell a-zoc'h ahanemań & ur ble ac'ha(ne)mań (W – Kist.<M.N.)
AC’HANN / AHANN° + kea ahann ! & ahann dimeurz (Li<YR)
A-C’HENOŮ +
AC’HES /ČahEz\s/, /ahez\s/ (h-br & NL <
lat. accessum) accčs (Mat.< JM)
« AC’HESADUS » /ahEČza:dyz\s/, /ahezadyz\s/ ad. accessible
(dér. néol. – Mat.<JM)
AC'HOE(V)EZH (E & Ku) > AC'HOEZWEZH /
EC'HOAZVEZH
AC’HOE(Z) > EC’HOAZ + /awe/ (& /awčh/
Kolpoů - W<FL) Wu & /ahwe/ (& /iwčh/ FL) Wi + « hańoue »
(Prl & Wi – F3 / saout d’ar park d’anderw) + ur c’housk-ańc’hoez (an Ignel
Wi<PYK) repos (sieste) : degaset er seud d’en ahoé ; Pendeved
kam nen des ket ahoé (W<P.Go 121) + gober en ihoé (Wu – NA 447
=), un eur kent « iwčh » (Kolpoů < FL) & « tad
havoé » (YF Kemener – E < DG = kousk-kreisteiz + chouk ac’hoez – DD / Cmb)
& gwrez ac’hoe mirage de chaleur (W<PYK+DG)
+ gw. var. EC’HOAZ /ihwe/ Wu (NA 447)
+ gw. kent ac’hoe (Wi<FL)
& en ac’hoe-mań + dec’h d’ahoé (PYK<YaB)
& bokedoů-ac'hoez (= boked bara-amanenn, boked-laezh) : brikemardet ar
c’hlazenn get bokedeoů-ac'hoez (L.H. KMDR 19/03/15 < E.D. = primevčres
– PYK)
AC’HOEZAD > AC’HOEZ(I)AD
AC’HOEZal + /ahwe-/ E, /A)weEř/ & /A)hweEř/ Prl (& « hańoueein » =) +
/ahçejiad/t/ W (gw. NA 447/148 Bubri)
& /ahwea/ W (« a’hoea » - W<GH + ac’hoezial & ahoéiatat Wi
– PYK<YaB) vb. faire la sieste : ober e ec’hoavezh (E – NA 447/65
– enderviń & diskuizhań) + oeit d’ahoéiat (W<Heneu) + kas ar saout da
ac’hoea (W<GH)
AC’HOEZ(I)AD + /ahçejiad/t/ (W – NA 447/148 Bubri) &
/ahwea/ W (« a’hoea » < GH) méridienne (entičre –
Heneu<GB) : gober un diskuizh-ac’hoea…
AC’HOEZ(i)al > AC’HOEZal
AC’HOEZIATA (Wi) > AC’HOEZial
AC’HOE(Z)WEZH < EC’HOAZVEZH /hewajez/s/ & /hawj«z/s/, /Čhahwe«z/s/ E (
A-C’HOUDE + & « a oudi » (Prl) + a houde mi ma bet operet
(Kist.<M.N.)
A-C’HOUDEWEZH + & a-oudewe’h / goudewezh (W<PYK – e penn pe benn /
frazenn) : marv goudewezh...
A-C’HOUEZ (br-kr A-chouez Jesus en
présence / a-ouez)
A-C’HOULENNOŮ / A-HOULENNOU /a huČlEnu/ L adv (en) en posant des questions (cf. adage) : avec des “si” on va loin a-houlennou ez eer a-bell (V.Fave)
A-C’HWEN + /a hçe).n/ Prl : oaet (oun) ŕr ma ‘hůén je me suis allongé sur le dos (Prl)
AD- + (gln at(e) = Ategnatus,-mallis…
Del.49 + AD- : Adgennus rené & ad-marus trčs grand //
ande-carus trčs cher… – D 27 & h-br. adnou) + aret hag adaret
(Tu<HL II 405) ; adbatiset un all (Tu<HL – id.) ; adbourań >
advou-: adbourań ar c’hraou (Tu<HL II 214) ; adgelwet > adc’halvet rappelé
(Tu & adgelvet ‘vijes ket – martolod) ; adgręset rojoů (Tu<HL
445) ; adkerc’had/-at an hanter garg all (Tu<HL 198 & 445) ;
adlabouret (an tamm douar-ze – Tu<HL 665 & II 405) ; (poan ‘c’h en
em lakat da) adlavigań war e gis (du mal ŕ se mettre ŕ) refaire le va et
vient en revenant sur ses pas (Ph<PM) ; adlouzet (boto’ –
Tu<HL) ; adnetaat (trakteur – Ti<HL) ; penturet hag adpenturet
(Tu<Rol) ; adpercheal (‘wit dięs anehe d’e gęr) transporter ŕ la
perche (pour le ramener ŕ la maison (go’mon Tu<HL 272) ; adpompet
goude Tu<HL 472) ; adpozet mein warnań (Tu<HL 226) ; ha ‘h
adretorne gant ar memes kabiten et il repartait avec le męme capitaine (Tu<Rol) ;
adsec’hań > lakaat anehe da adzec’hań (go’mon – Tu II 303) ;
adtransbordet arre (Tu<HL 473) + advourań < adbourań...
AD- + (h-br L.F. & gln vers : NP
Ad-bitus, -marus… - Del. 27 // br. ad-)
-AD ( < (H)ED) / -AT* (-ET*) ! lostger estl. + souezhuset ! (EE meur a w.) & na ponneret ur gročs ! (gw.W1880<PL)
ADA + & adada : mont (a)dada (bugel) ŕ dada (ŕ cheval – semblant), & se promener : deomp dada (Plg<LK)
ADAC (h-br cycle, période – h-iwd athach espace de temps…) > -ADEG
A-DACHADOŮ + & par
endroits (Prl)
A-DACHENNOŮ + & par (terrains de) fermes (Prl)
ADADA > ADA
A-DAKADENNOŮ + & gw. a-dapadennoů (Prl)
A-DAKOT /a dakŤd\t/
W (Mourieg - & a dakogn – FV-P.Go) adv. en tapinois (Heneu<GB)
A-DAPADENNOŮ /adapadEnow/ Prl adv. par gouttes (goutte-ŕ-goutte = a-dakadennoů Ph)
A-DAL + eń (kole) ‘framme a-dal (W<FL « adal » de face, droit devant…), adal amań s’engouffrer en plein milieu du chemin (W<FL), e-lec’h monet a-dal čl-mań ‘oa ret din monet a-dreuz (troad – W<FL > de face), & an avel é skoiń a-dal ŕr ma skoäz (W<FL) > = a-benn ?, sellet a-dal anehe (W<FL / dre an dan)
ADAL > A-DAL, ADAL(EG/-EK*) : ‘dal ‘h oemp
erru amań (Prl & « adaléitch / azaléitch »)
& adal m'e vehe kaer ŕ
condition qu'il fasse beau & adal 'ray ket glaw = adal ne… (W -
Kist.<M.N. + gw. AZAL) & adal ma… (W<PYK + gw. > A ZAL, DA DAL, DRE ZAL…)
& adal g'Armand > /adalkarmA)/ W (Kist.<M.N. = e-tal A.)
ADALEG /-EK* + & deus talek (div eur da vetek… < YG) > des environs de…
A-DALUADOŮ /a dalyČa:du/ L adv ŕ certaines périodes (irréguličrement) : an dra-he ve great ganeom a-daluadou (peuskeuta – Li<YR)
ADAM (NF)
A-DAMMOŮ + & > « damaw »
(arg. Wi = ŕ bloc…)
ADAN + > 1 oiseau (rossignol - &
hadan – ERN.-GMB), & (anct – v-br) aile (h-br
atan- L.F. & kmg-kr adaned = eskell // evn < etn- HB)
ADANEG + (h-br attanoc gl musca uolitans & at(t)anocion gl alligeris : ailés – L.F. 76)
ADANET /aČdA):n«d\t/,
/adA)nEd\t/ (ŕ aile –
gw. h-br atan-) : (NL mor) Carrec adanet (n.
A-DAOL + & gw. a daol bras (glav – W<FL) & a-daoladoů / a-daolajoů ŕ verse (KW<PYK)
& a-daol- /dulČfEz\s/ Ki (a daol fass / founnus ? – A.B. dig’ an Noac’h) : deut din a-doul-fčs (buan tre)
& a-daol-askell (Y.Gow = a-denn-askell < HB)
& a-daol-sur : mont a-daol
sur dehań (T-Go<FP) / « brut de décoffrage »…
& a-daoloů astell (flastriń -
Heneu) ŕ tour de bras…
ADAR©- (gln adarca,-ces – gr. : écume de roseau - efflorescence…// h-iwg adarc : korn, & euskareg adar = L 28)
ADARRE + glao adarre ! = (Li<YR & te adarre !)
A-DARZH + (h-br a tard gl reboat =)
ADAS (h-br) > AZAS
ADAU (h-br laisser, quitter & diatau- + dieteguetic = kmg adaw to leave, depart) > ADAW
ADC’HAN- > ADGAN…
ADC’HORO + & adgoérein retraire
(Heneu<GB)
ADDIJUNI
+ & /haČty:Z«n/ E-Wi, /hadOZO:n/ Wu (NA 481 3 +
A(D)DORN + & an adorn (an Ignel Wi<PYK)
ADDOZW + « ato » (Prl & Ph)
A DERAC (h-br) > A-ZIRAG
ADES (gln
aux pieds // lat podes, gw. h-iwg & br-kmg-kng is sous <
*issu/*pedsu – D) > IS
ADETRY (M. 16°) > A-ZETRI
A DEVRI (br-kr) > A-ZEVRI
ADEWENN (Heneu<GB) > AZVENT
A DI(G)UAR (h-br) > A-ZI(W)AR
A (D)IS (h-br) > A-IS, IS
ADFAZI + (& gw. – var. Afeilh – 17-18°) = rechute
ADFAZIań + adfeilhań / adfeilla (Maunoir 17°
& alii : “rech(e)oir” & « adfuillan » 18°) = rechuter,
retomber (dans la maladie, le péché – GReg. 18°)
A(D)FEILH,-ań (RH < FV) > ADFAZI +
AFEILH,-ań…
ADFICHo + retoucher (vęt. / fichet-kaer)
ADFOENN + FP =
ADFOENNiń /atfwenEř/ W vb refaire le foin: pand aemp da daoliń had foenn ŕr ar pradoůier, pa veze skarzhet ar sulerioů, an dra-se eo adfoenniń (GH)
ADGABAEL + (h-br gl occupanda...
& angabol(o) C.Redon /> kmg adafael distraint, seizure & iwg
athghabáil > athgabál saisie mobiličre)
ADGAR- (gln -ion A adgarios gl aduocatus – Chamaličres < ad-+gar- & h-iwg adgair accuses - convoque + iwg accrae // advocat – L. ) > GAR(M)...
ADGOBER (Wi) > ADOBER
ADGOERat,-iń (W - Heneu<GB & Wi<PYK) > ADC’HORO
ADGRONJ + /hadgro)Z/S/ = (Go – NA 401) = he
adgrońj (JG)
ADGWEL > ADWEL
A-DIAD /a diad\t/ W ad. (par) maisonnée entičre : mallozhiń… a diad (GH)
ADIEU + Quent lauaret adieu (Mellezour – br-kr)
ADJOENT + /adZçent/ Prl (+) An aotrou ‘n
adjoent hag e bried (gwerz Ti 1844) ; ar mear hag e adjointed (Brest – Courrier
1903) + (Mat. < JM) > var. « adjunt » > adjonction
ADJOENT®ań,-iń /adČZwEntr«/, /adZwentrEř/ & var. ADJUNTań,-iń /adČZynt«/, /adZyntiř/ & /\Zż)nt\/ vb. rejoindre (dér.), & adjoindre (Mat.<JM)
« ADJUNT » > ADJOENT
ADJUNTań,-iń > ADJOENT®ań…
ADKAOSEal / -Z-*° /atkoZal/ W, /hatkoČze«l/ vb rengager la conversation
: me ‘oa aet d’an arbenn anezhi evit hadkaojal doc’hti (Wi<PYK)
ADKEJal (dér. / recombinaison – Chim. / Prl keijal)
ADKLEWed / -et* + /atklawEd\/ Prl
ADKOUEZ(H) + > retombé (n. – Choreo.)
ADKOUEZ(H)ań… + & « a’ko’hel » (Prl)
ADKROG +
& adkrog-skol (A.B. / « distro-skol »)
ADKULiń /hatcylEř/ Wi vb reculer : hadkulet ar jav !, hadkulet-hoń ! (Wi<PYK)
ADLAMM + & > rebondissement (FF > Diwan)
ADLAŃS + Had-lańs a rey d’an dańs (Ph<LJS)
ADLANUOU (h-br – l.) ADLANW...
ADLEIN + « aleiń » (Prl =)
ADMANT (h-br & diadmant rappel
– de son : écho < *mant omen, présage = iwg mana & h-iwg
taithmet commemoration)
ADMET (h-br gl (uvae) passae
> AZW & -et, & W anew(et), anvé... műr,-e – kmg aeddfed <
adfed & gw. MED-)
ADMIRASSION + (br-kr) laqueat ganty e’n
admiration (S.Cathell § 16)
ADMONESTań /admoČnEst«/... vb admonester: (gw. C.
amonetaff & br-kr) hac he admonetas da bezaff ferm (ael – S.Cathell § 13)
ADMOSOI (h-br) > ADVOUS-
ADNAOU + (h-br adnou depositum & NP
C.Redon Car-athnou, kmg-kr adneu, h-iwg
aithne = LF 55 < at- & gln neat // h-iwg as-nói: e fizi – D 197 > dépôt
confié – gage)
ADNEWEZ / -NEVEZ + (gln n.
ATENOVX – Coligny – renouvellement & retour de lune & h-iwg.
athnuagud renouvellement > athnuachan /Anu«x«n/
& vb. = & gw. ate- et…- Del. 50)
A(D)NOU > ADNAOU
ADON (h-br) > AZON
A-DONNAD(OÚ) adv. : par tonneaux a-donnadoů, a-barrikadoů (KW<PYK)
A-DORIMELL + (glav…) a-dorimell (W<FL), avel a-dorimell (Wi<PYK), argant a-dorimell (W<GH), a dorimell ha mell-divell (Heneu) > par rafale (W<PYK) & a-dorimell-kaer (Wu<Drean = a-stlabez & blev é monet a-dorimell : rouez)
ADORN (Wi / A®ZORN) > A(D)DORN, ARZORN
A DORNADO’ > A-ZORNADOU ŕ poignées (go’mon : liken – Tu<HL 134 & 538)
ADOUILHań + adouilhań ar varrikenn (pa vez bervet ar jistr – T<DG : Kaouenneg, Rospez) + (& poids, mesure… - T<Klerg)
'ADOZ (Plz<GG & Li<YR : adoz & l. > adochou-stamm) >
NADO(E)Z
'ADOZENN-AER (Lu<J.R.) > NADO(E)Z-AER
ADPEDiń + & > aller au devant & informer : me zo bet
doc’h e hadpediń (Wi<PYK)
ADPLEUS’iń /atpl«sEř/ Prl … vb. refaçonner (& >
reformer, remouler – Prl)
A-DRAK + ur brenadenn ‘drak,
‘drak (pe ‘dreus) ‘neus prenet (Ph<PM) + A-TRAK (T<FP): gwerzhań a-trak (ŕ
l’estime, au forfait)
A-DRAN /a drA)/ araog. durant (a + d(u)ran’) : glaů ŕr an tre, glaů a-dran an de’ (W<FL)
A-DRANCHENNADOÚ (W<PYK) : troc’het a-dr.
A-DRA-NET (br-kr) > NET
A-DRA-SKLAER > SKLAER
A-DRA-SUR > SUR
A-DRE’ (2) /aČdre/ L ad (= A-DREŃV) : avel
a-dre (Li<YR)
A-DREBI(N) – W (& Heneu<GB) - >
A-ZREBI
ADRED / -T* (W) > ADROED
ADRED- (gw. ad-+red > attaquant,-e... – en courant : gln adret & h-iwg adreth – D.)
A-DREG / -DREK* + (kac’hat) ‘drek ar c’harzh (Ti<DG)
A-DREŃV + bout ur miz a-dreńv (W<FL)
& (enes / île) Adrenv (an Erw
– T < DOF)
A-DRESS / -DRES*° + adroit,-e,-ment, & comme il faut (Prl –
« adrčss » & "adress int" /'adrčs/ - L<F3) (+) ur
vat’zh ‘dress (Ph<PM), un ti a-drés /e/ (Roahon – W<DIHU XX, II)
& un den a-dres (Wi<FL = & adroit Prl / didrčss:
marc’h didrčss ! =
teuk !) & pasiń hoc’h yaouankiz a-dres (Wu<FL)
A-DRESSA / -DRESA*° /a dresa/ W : a-dresa Baod
(Wi<FL = a-duad B. - gw. a-drezeg L)
ADREST (W = dreist) : Doue adreSt en oll e gari
(Malg.)
A-DREUS / -DREUZ*° + & ad. > pas
habile (Ku<F3) & te ‘h a a-dreuz evel ar c’hi d’an oferenn (T<DG)
& a-dreuz-jou e lope… (Y.Gow = a-dro-jouez…
< HB)
& a-dreus-kaer complčtt de travers (W<Drean / Ph aller en coupant ŕ travers)
A-DREZEG /aČdre:zEg\k/ de la direction de: euz
a-drezeg Gwitalmeze (Mab an Dig BR 1)
A-DRIBILH (& a-dribilh-kaer KW<PYK) >
A-ZRIBILH
A-DRO + ema (tout) a-dro (W<FL de forme ronde, circulaire…) & d’un mouvement rotatif… (Prl : punein a-dro hag a-dro)
& a-dro-jouis ŕ revers : (sukr taolet - & skoet) a-dro-jouis war an daol (T<FP)
& a-dro-vad plein d’espoir : aet a-dro-vad (T<JG)
A-DROC’H, & a-droc’h-kaer (= / adfoenn… -
FP)
A-DROC’HAD + bout e oé a drohad anehe (W),
Peizant mat / kaoc’h doc’h e revr a-droc’had (GH)
ADR(O)ED
/ & -T* + & un dorn adret (Arzh – W1880<PL)
A-DRUEK (& a-dreuheg W<PYK / a-druhegezh)
pitoyable,-ment
ADSAG- (gln-klt recherche- &
adsagona, adsaxna < sag- cherche / lat sagio < ie – D)>
vb A- (adaet retourné…)
ADSAGONA (gln persecutrix = -trice + adsaxsna
– Larzac & Adsagona déesse – Atteignante < ad-+sag-ona
D 29 + L166 // assach comput – compurgation by oath – D 300)
ADSEDO(N - gln-klt voiture ŕ sičge – chez
les Belges & NP < ad-+sed- établi & assis + gw. essedon
> lat essedum – h-iwg adsuid/assedam - D) > ASSEDO-
ADSEULiń /adzO.lEř/ Prl ( = adsolio) ressemeler
ADSKOiń / ADSKEIN + (goude vijent) adskoet bar
vag, adskoet ‘barzh rejetés (Tu<HL 203)
ADSKORN + « adzorn » /adzo.rn/
Prl = (Prl)
ADSKOURRań,-iń /hatČskur«/ Ku vb rependre, suspendre ŕ nouveau… : adskourrań ar vuoc’h (pa vez alet
– Ku<GY F3)
ADSKRIV- + /Čhatskriw/ Ku (I.Berr – F3)
ADSORN > ADSKORN
ADSOULań > ASSOULań
ADSTROLLań,-iń /atČstrŤl«/, /atStrŤlEř/ vb. regrouper (Mat.<JM)
ADSTUDIal /atstyČdi«l/, /atStydial/ vb réétudier : adstudial an traou réétudier la question (MM<JCLR)
ADTAOL + (& gw. azdozv)
ADTAP- + adtapet asambles (Tu<HL 228)
ADTAUL (Heneu<GB) > ADTAOL
ADTI /Čati/
g.-ez maison attenante etc. (gw. gln attegia => NL Athis (-Mons... & Athée - Del.):
d’o adti (Klerg)
ADTIC (h-br) > ATTIK
ADTOMM-… + & /atSŤmEř/ Prl : kafe « atchomet »
(Prl) & gout adtommet (Wi<PYK & ragout)
ADTROC’Hań + adtroc’hań (go’mon – Tu<HL
355)
ADTROiń + adtreiń: goude ‘tez adtreiń
anehe d’over (go’mon – Tu<HL 525 & II 273)
A-DU + avel a-du (Wi<FL), & ŕr an tu ganeoc’h ( = a-du…), n’on ket a-du da labourat (Wi<FL : doc’h an tu mat, dehoů…) + & n’on ket a-du evit labourat (W<FL = ag an tu mat !)
A-DUAD /a dyad\t/ du côté de (chez)…: ema é chom a-duad X (Wi<FL = e kornad X)
ADUERB (h-br) > ADVERB
ADUI (h-br + hadui /adwi/ intervalle & brčche L.F. 385, kmg adwy : bwlch > OADE) > ODE
ADVER + /ave.r/ Prl > remaniement (Prl)
ADVERB +
ADVERSER > ADVERSOUR
ADVERSOUR
+ A lyammou hon aduerser (Pater br-kr) + hoc’h adversourien (K\veyer) &
adversourien (Th. trad //) + adversour bras Doüe (kantik Pdn 1754)
ADVOKAD
(15° aduocades Heuryou) > AVOKAD
ADVONT + advont kuit (Tu<Rol), da advont an de’ war-lerc’h y retourner le lendemain (Tu<HL)
ADVORS- /aČdvŤrs«d\t/ ad. & g. remarié,-e
(hum. / di-vorset...)
ADVOULC’Hań,-iń /aČdvulh«/ Ph, /advuhlEř/ Prl vb. rentamer (FF)
ADVOU(N)T + & bouture : « daomp
da glazh, e-tal ti man dous
ADVOU(N)Tań,-iń & bouturer (GH)
+ advoutet (go’mon – Tu<HL – gw. 365)
ADVUR (murus gallicus lat. < ie BS) & bajoyer (bajoue adjot, advoc’h / advoger
& az- FV)
ADWEL + « adgůel » /adďçel/ Prl … revue (Prl)
ADWEZH + distroiń en adůeh retourner,
& récidive® (W) & evit un adwezh e lâran deoc’h nend in ket genoc’h
da Henbont ! (W<GH = eil gw.)
AE (/ČaE/ L : ae ‘maout ? – Li<YR = AHE)
> ASE / AZE*°
AE (Ko) > AHEZ
-AEBL (h-br & hob aebl baie de hičble
(gw. efl- / elo < *ebl – L.F. 385 + gw. kmg criafol)
A EBO (K\veyer) > A-(I)EBO
(A)EDRINI (gln : 11° m. C.Coligny > aoűt
– gw. ie > iwg aidh ardeur & > été – D.)
AEDOS (gln foyer) > AEDUI...
AEDUI (gln Aedui > Eduens – gw. aidu ardeur,
feu & h-iwg aed fire + gln (a)edrini été – D.)
A-EEUN + lared a-eeun en face (W<PYK)
AE'EZ... (Big-Kap) > A(H)EZVEZH...
AEGR,-AJ... (Wi<PYK : aegraj & aegrenn)
> ĘGR,-AJ...
AEHOL (h-br /ehol/ vb bannir, chasser –
gw. kmg dehol / dyhol, deol < ol = iwg el aller L.F. 55 - & gw.
br (Y)EL : a yelo... ira...)
AEL (1) + (br-kr ael & eal – S.Cathell =
eal Li<YR) & aele ‘wit filhor e baeron (Tun.= brini) & eun eal eus
ar Baradoz (Li<YR) + gw. drougael (gwerz) / NF Le Naël & Naëlou (Ph)
+ un aelig a zouster (gw.W1880-Arzh<PL)
AEL (2) > EAL (+ 1716 = kmg eal : torad
& kng eal beast – A.D.)
AEL (3 > cil - + guorail gl. super
cilium // Gourmelon < Uurm-(h)aelon bruns sourcils <
-on l. PYL + kng el(ek) ad. & kmg ael brow, & (church) aisle < (re)bord
/ kmg-kr. Urm ael : lesanw mignones Dafydd ap Gwilym = Uuin-(h)aeloc au
blanc cil – YD 46 & 53 : Sulhaeloc(us) & Uuiuhaeloc(us) digne
cil…)
& (bih.) un aelig a zouster (W1880<PL)
= NL Keraël (Ti / Keravel & NF < Abel / auel Ph > /naj/ & avelet)
AEL (ar c’harr Li<YR) > AHEL
AELEG / & -EK* (h-br Uuiu-haeloc au digne cil - Y.D.) > AEL (3)
AELI (h-br & eli /eli/ onguent & aelilub plante onguent – L.F. 385 – & gw. ILI- < BH 59/33 + (H)ELI / HILI l. HAL... = NL kmg Pwllheli)
AEN (h-br gl cursus = h-iwg áin – L.F. : course
– gw. vb
A-ENEB / -ENEP + (br-kr) a henep vng guerches
& a henep he doe (S.Cathell § 14 & 16) = mond a-eneb ar mare (Li<YR)
AENESE (Li<YR < aze en hent-se) par lŕ
AENIAP (h-br – L.F. : cf. anc frç draoncle
– Godefroy < L.F.) > INIABR
AER + & di’nan toud aer an amzer, hań !
au grand air tout le temps (Tu<HL 205) ; fresk an ear hicho
(Li<YR) & neuze eń ‘ya ba’n aer (W<FL alors il fait des bonds)
AER + (h-br air,-ou & airma,-ou > aerva, airol(ion) > aer- … & gln agro bataille, carnage & Veragri tribu des Alpes – César < Del. 31 + h-br NP C Redon Aer-uiu - Y.D.)
AERAPL + agréable : un ti aerapl (W<PYK)
AEREG (A.D. + contrition & aerekaad, aerekted – aezrek 1650) > AZREK…
AERENN (Plz & Li<YR : un aerenn bennag) > (N)AERENN
AEROUANT + (az-rouant bad ruler < ate-rigant PYL / ed-+ro-+want – A.D. < carnage) + (br-kr) hon ezreuent (Pater), Try azroant dre vn bandenn (Buhez Mabden §12), pep arrouant tous ses ennemis (YB - Nonn 371) & Azrouanted (Dialog 1619)
AES / AEZ* + bih.-IG : gober aezig dehe (reiń plijadur Wi<FL) & lakad ur jao aesik (Wi<PYK) + « aesikoc’h » (Wi : Kleger<LC) + ?> /ezek [h]a mOz\/ : aesek ha 'm eus bet / graet (Pgn TK>M.C. / tech komz ub) + en da eaz & eur bugel eaz (Li<YR)
AESAMANT + bale war e ęzamant° (L<MM didrabas war e bouezig) > tranquillement
/ ańsimant (Baden Wu<PYK & gw. ańsiiń essayer)
AESED / AEZED*° (ezed W // a.g.vb aezet) & > g commodité (« pouvoir sans incommodité » - Heneu<GB)
AESEG / ĘZEK* > AESIG / AEZIK* / ĘZIG°
AESETAMANT /-Z-*° /EzEČtA)m«nt/ TK g. (une) facilité : pezh 'oan 'klask... un aesetamant (trok micher - Gwerl. - F3 2005)
AESIG / AEZIK* / ĘZIG° >
(bih. -IG) AES / & AEZ*° & ĘZ°
A-ESPRES /aČEspr«z\s/ T&K adv. (tout) exprčs, & spécialement : ober a-espres (T<JG)
AESSAad / AESAat* + & guérir (Prl): eń ‘aesay e-raok ma ouiay ar person ! (bless… - Arv W<FL) & « ésaďt ‘neus dehoń » il a guéri, & = ar milissinoů dehoń » Prl =)
AESSABL / AESAPL* /čsa.b\p/ ad. curable (Prl)
AESS(E)ADENN / -S-*° + é erbet d’é lagad déheu
/ (W 1908 < PYK)
AESSEREZH / -S-* / ĘSEREZ° /Es«rEh\x/ W, /EČsEe«z\s/ g. rémittence (guérison) : eit
kaout aeserezh (Wu<PYK : Bertelame)
A-ESTON (W<PYK) du tonnerre !
AET + & (euphém.) mort :
Aet eo ! Aet eo gant Jezu(z). Aet eo
ëi ! (sic – BH 68/24)
& aet (eo – Wi<EE = kollet en deus e benn)
+ aet dute (dioute) tombé en déchéance (Skaer K<PYK)
AEU (h-br : n.plant – gw hob aebl baie d’hičble = kmg criafol /-afon /-awol mountain-ash berries / gw kmg yw = IWIN/IVIN) > IV(IN)
AEZH… + Darn mouget gant an aezen (gwerz T 1920 / bresel 14) + EAZ buée, vapeur & ęzenn risée (souffle, & buée) : eun ęzenn avel (Li<YR) & eun nézennic avel gwalern (L 1900)
AEZREK (1650) > AZREK (br-kr azrec)
AF (br-kr Passion 1530 un af yen)
AFAR,-ET > AFER,-iń
A-FARDEGLAOU + (gw. a-fard-e-glaou) & a-fardiglaou & a-fardagleo : kouezet fardagleo tombé de tout son long (Li<YR)
A FAUT (h-br par le sort – fatum + & gw. A-FAOT…)
A-FED + hac ez gourc’hemennaff affet = espres (Nonn 2074 fin - & [affet] e bro breton – Merlinus = ) & a fet grčseu en Eutru Doué (W 1908 < PYK)
& (graet, ober…) a-fed-kaer =
/ a fed a gi (L<MM en fait de chien)
AFEILH /ČafE´/ g.(-oů) rechute (& affeill – Maunoir + adfeilh RH – gw. ADFAZI) : an affeilh čr pec’hed (GReg.)
& afeilh kleńved (Maunoir : affeil clęnvet)
AFEILHań /aČfE´a/... vb (anc frç afaillir – var. Harinquin 1699 & Pell. < GM + adfeilh- RH < FV – gw. ADFAZIań) « rechoir », rechuter, retomber :
A-FEIZ (Wi : tud a-fé) > (A) FEIZ
AFEKSION /afEkČsio)n/… (br-kr) da affection (diouz an doueou – S.Cathell § 4)
AFENN > AFRENN
AFER + da gavout affer
(gwerz Penanger - St-Prix < DG) & ha ‘gavan gwall afer et c’est un
sacré problčme, je trouve... (paou’z da vuTuniń – Tu<HL II 197) + chicane :
hennez a glaskfe afer oh e voutou (Li<YR) + (Ph) afer & >
« č.r » / aef’ Ph-E<F3 = e’mm : e’omm (gw. NA 433… & Ku<EE) + ‘ma din mont
d’ober ma afer = kac’hat (an Ignel Wi<PYK)
& be’ en afer d’ar c’hezeg > s’occuper de... (Dp<PYK)
AFERET > AFERiń + ma bugale so effereet
(Nonn 2028 = efer(e)et)
AFERiń + & « afaret » (Prl = amStoaret,
& Stummet…) > trčs intéressé (& occupé)
A-FESSON /-S-*° + eur plac’h a veson & a veçounnoc’h evit Fant (K\veyer – 18°) / eur plac’h a-fesoun (Li<YR)
AFETER,-OUR + personne curieuse (W<PYK) & NF L’Affeter (Teleg)
AFETEREZH + & cf. affčterie / afféretie (Lar.)
AFETET + > AFETiń
AFETiń /afetEř/
: afetiń ub insister auprčs de qun (Wu Brec’h<Drean: « derc’hel
war ub evit e lakaat da chańch sońj ») + & (a.g.) afetet &
affété (=)
A-FEURM /aČf«rm/ W ad. en location (Wi<FL):
douar a-feurm, ar parkad mais zo a-feurm
A(F)FEILL,-a (& var.) > ADFAZI,-ań
AFI ! /aČfi/ W : afi ! & afi dam ! (PYK<YaB) / (Ph = hań fi ! & Prl…) > A + FEIZ !
AFICH + eun affich staguet eus eur voguer = (beleg L>T 1892)
AFFICHER (NF Lafficher < OF) > afficheur
AFIN + & affine (ad. - Mat.<JM)
A-FIN ! (Prl) > AFIN & enfin !
AFINELEZH /afiČne:l«z\s/, /afin«lEh\x/ b. (-ioů) affinité (Mat.<JM)
AFL- (Kernaflen 1593 – A.D. & Kernafflen – Teleg > aflet & ? aflenn + /ČalfEn/ > AFRENN) & NL Quillafel (Hanvec)
A-FLAC’HAD /aflahad\t/ W, /aČflah«d\t/
adv par jointée (poignées – gw. FLAC’H) : Resein ha prunéau a flahad (d’ober fars – W1880<PL)
AFLEIZ /aflEj/ Wi ad & g. (pers.) avide (de nourriture etc.) : ur blei’ pe un aflei’ (an Ignel Wi<PYK)
AFLEIZADENN f.-oů radine (pers. W<PYK)
AFLEIZET (pp) radin (W<PYK)
AFLIJań + Mard oc’h kozh em aflijet / Rak get
an holl e voc’h dilezet (W<FL<GH)
& an dud aflijet les handicapés (L –
F3 : respont / an dud ampechet H.Morvan) = ar re aflijet en dro
d'ar chapel gant o fladoů o c'houl an aluzen (pardon sant Karre T<DG – kent)
AFLIKSION + (br-kr) pep heny gant e affliction
(An Yffern – Mellezour)
A-FLIPADOŮ /a flipadow/ Prl … adv. ŕ petits
jets (liquides) : lae’h a flipadoů (Prl)
A FLO (h-br fl flabrum : soufflant <
lat. L.F. 56 + gw. NF Flo / FLAW...)
A FLOD (Dialog 1619 / Saozon) Don’t a rahint a
flot meurbet (tr Internet : in a huge
fleet)
A-FO + me comps affo dirac hoz drem ardemment
YB (Nonn 468), Dizouget affo oar hoz pen / Mein ha raz guen (S. Barba § 78 -
& m’oz reo affo, ne fallo tam § 60)
AFOCHADENN = + ratillon (ur loen pe ur blantenn ha ‘neus ket kresket
– W<GH)
AFOCHiń + & rater : afochet en deus ma grefad (W<GH)
A-FONT /a fo)n\t/ W adv ŕ fond – cf. > ŕ donf (Wi<PYK)
A-FORS /a'fŤrz\s/
W... araog. ŕ force de...: a-fors komz / labourat = dre fors + vb... (Kist.<M.N. / FORZH : for'h
aes...)
& (ad.) intensif,-ve,-ment : labour
/ tan a-forz (an Ignel Wi<PYK)
A-FOULGA’H-KAER (W<PYK de maničre fantasque)
A-FOURCH + & « a-fourcha(d)-kaer » (Prl =) + ŕr fourch ŕr an ahel, pe a-fourch ŕr an ahel, pe ŕr fourch hag an ahel... en position inconfortable (W<FL<GH) : ur wezh a gleiz, demokrat, an deiz ŕr-lerc’h ema komunist, c’hwi ‘lâr “Ema a-fourch ŕr an ahel”, prest da cheńch tu pa vo rekis (W<GH)
AFOUNSI /aČfusi/ vb s'enfoncer, aller vers le fond (Mar.) : Ar vag yoa mad mez pa z ez e-barz an dour dous, an dour dous n'eo ket ken kre e-hiz an dour mor, setu ar vag 'noa afouset doc'h a gement-se
AFOURCH /ČafurS/ Li<YR m.-oů affourche (Mar.) : Kea da gas an afourch
AFOURCHa /aČfura/ Li (YR Mar. : affourcher) : Mouillet hag afourchet
AFR- (h br Ran Afroc – prad C Redon 858)
& Poull Afret (Paimpol) / Poullafret (Go)
AFREN (afren-marc’h – T<JG) > AVRON
AFRENN + (1919 – A.D.) + un afrenn zo kentoc’h
c’hwezh toufet (Dp<PYK) & un afenn odeur
nauséabonde (W<PYK)
A-FRESK /aČfreSk/ adv fraîchement : pa veze
goulazhet deoc’h a-fresk (‘troc’he mat - W<FL)
AFRESKad / -at* & -iń + & rafraîchir
(sens div.) : afreskat an amonenn (dour warnań - Wi)
& en im afreskein (da noz – Wi<PYK)
AFRESKAD + tapet ‘m eus un afreskad un grain (Wi<FL = ur gleb)
AFRESKADENN /afreskadEn/ Wi b.-oů rafraîchissement / nettoyage, époussetage : koerennet ‘oe bet ar ‘meurblaj, ha
‘oe graet un afreskadenn dezhe (an Ignel Wi<PYK)
AFRONTEGEZH : an afrontegez (L 1900 & afrontiri)
AFROUNTET (Li<YP) effronté,-e
A FU (h-br – gw. L.F. 56 & 386 + gw. FU)
AFUSTiń + « jiStr afuStet » qui a goűt de futaille – vin « futé » Région. (Prl = afustet – Ku<EE = Wi<PYK) : an dra-se ‘oa chistr fall, chistr afustet ŕr-lerc’h (Wi<PYK)
AFUT- : afutet ŕ l’affűt (er c’hoat affutet avissďou an nos antier – K\veyer 18°)
AG (h-br (il) va – L.F. 386 & gln ag- : ag(ant,agantobo - Datif) allant / anagant & axant (D.) > A (vb MONT)
AG (2 – Wu…) > HA(G)
AG- (gln-klt ago (y) va : NP Ago-marus & h-iwg ágmar vaillant <ág+mar) > A (vb MONT)
A-GABOCH (W) > A-GRABOSS / -OS*°
A-GABOUILH (adv. W<PYK en vrac)
AGALMAN /agalmA)/ (« agalman ») &
/azagalmA)/ (« azagalmań ») d’ici
(Prl)
A-GAMM + & a-gamm-kaer (Wi =)
AGAN (h-br < Adgan(us) C Redon 833)
A-GANKADOŮ /a gA)÷Čka:du/ K adv par ŕ-coups, périodes (kan-ha-diskan < LJS)
A-GANN /aČgan/ W (de) pleine lune : pa vez al loär a-gann-kaer (FL = loärgann / a-gamm-kaer =)
AGANTIO (gln voyage : anagantio Col. 4° m = (mois de) non-voyage GP > janvier – D 38)
AGANTO- (gln allant – itinérants, voyageants
: at atrebo aganntobo… & an- - D.) > (vb) A (penngef vb MONT)
A-GANTOŮ + a-gandeů /ga)«ç/ cent ŕ cent (W – Langidig – Drean)
A-GAOC’H (adv : ŕ chier Wu<Drean – al laouenan) « koad a-gaoc’h ! » (teir)
A-GAOS /-GAOZ*° + parce que… (A.B.) : a-gaos kement-se > 'gôj cement-se /Čgo.Sc«m«nČs«/ A.B.) & afin de faire… a-gaoz gober bara (W – Langidig<Drean) = tostait a-gôj m'ho kwelan & a-gaos pellaad (W - Kist.<M.N.)
& a-gaoz da beräk (Ku = abalamour da betra – EE)
A-GAOST (W < a-gaos da… - sansdhi) > A-GAOS…
A-GAOUADOŮ + ‘arrue ket ‘met a-gaouadoů (goloů er paotr-saout –
Wu<FL) & a-gohadoů (W - Kist.<M.N.)
A-GAOUDED (br-kr) > KAOUDED
A-GAPOUSSIGOŮ (Prl) > KAPOUS
A-GARRAD /a garad\t/, /aČgar«d\t/ adv par charretée : A gasseint a garrad de vout guillotinet & Groeit zou bet farce a garradeu (gw.W1880<PL)
A-GARRIKELLAD /a garicElad\t/ W, /agariČkElad\t/ (& - garrigellad) adv par brouettée : argant (guavé = gwezhavez) a garikellad
AG(AUNON – gln pierre – coupante > ŕ aiguiser & > lat agaunum saxum < ie *ak+-auno – gw. / h-br acer & br (maen-h)ig(olenn) – D) > (H)IGOLENN
A-GAVOET / -GAVOUT /a gawud\t/ Wu araog. de la direction (de - qun): a-gavout du-hont (Kist.<FL) & (displ.) a-gavoeziń /gawizař/, a-gavoetoń /gawito)/, a-gavoeti /gawiti/, a-gavoezomp /gawiz«m/, a-gavoezoc'h /gawizŤh\x/, a-gavoete /gawitE/ W (Kist.<M.N. & da-gavoet)
AG(C)EHEMEL > ANGEHEMEL (h-br l.-ion /angehe:mel/ LF gl disparibus > dissemblable – gw. kmg cehemel, kng kehaval, iwg cosmhail > HEŃVEL...)
AGEDO- (gln aspect, maničre :
Agedo-uirus maničre d’homme, Agedus,-illus/-illa maniéré(e)
& Agedo-mapatis enfantin – de visage / Cali-aged – lég.monétaire :
? Dur-visage + h-iwg a(i)ged visage>honneur
& agad face < vb ag- – D 30)
A-GEMENT + familh ebet a-gement ‘oa ket bet lazhet tud (14), ne zegouezhe ar c’hleńved-se nemet get a-gement a veaje (Wi<FL) + a-gement ma c’helle (W<PYK = par ma...) + (n'eus) den a gement a oa deut en-dro (kamp - Y.Leon F3 2005)
& a-gement lavared >
“gem-lar” histoire de dire ! (Ki<PYK : gemlar)
A-GENFEUR + & proportionnel (&,-le,-ment) ŕ… (Mat.<JM : a-genfeur gant…)
A-GENT + aquent & aguent en
dé + Agent ur blai e vein en dro = kent (gw.W1880<PL) & hi ‘gaoje-hi ag
he amzer a-gent (Wi<PYK)
A-GENTOŮ + & « gitaou » (YG =)
A-GERZH + & ag e gerzh de sa part (W<FL)
A-GERZH (2 - & gw. KERZH 2 –
h-br certh certain, sűr & évident,-e > br-kr querz certes)
+ « gerh sain et fort » (Heneu<GB)
A-GET, A GET /a ged\t/ adv. (doůr a-get
– Heneu) de rien…
A-GETEB / -GETEP* + > ad. respectif,-ve,-ment
(Mat.<JM)
A-GETE’H + // A-GENTI’H : a-getec’h-kaer eh on aet da Santez-Anna aussitôt aprčs (GH)
A-GEVRENN + a queffrenn... an autrou (Nonn 1536)
A GIL (h-br & a i cil par son arričre – L.F. 386) > A-GIL
A-GIL + /a ďi:l/ Prl … adv. ŕ reculons (Prl = a-gul, a-rucul-kaer)
A-GILVREC’H /a ďilČvrEh\x/ adv. d’un revers du bras skoiń en ur gas ar vrec’h ŕr-dreńv (GH)
AGILH (T) > AGUILH…
AGIS (h-br > (h)ag is et
est – L.F. 56 & gw. SI- :
siken, siwazh… & so/zo)
A-GLEIZADOŮ (Wu<Drean a-gleiatoů / botoů kleiz evit dehoů) la mauvaise paire
A-GOHADOŮ (W) > A-GAOUADOŮ
A-GOJENN (& var.) /aČgoZ«n/ KW (da) ŕ cause (de) & (cause) attribuable ŕ : ‘gojenn din ?
A-GORF / -GORV (W): gwraet rac’h ar labour
a-gorv (W<FL) & a-gorf roched + e roched… en bras de chemise
(GH / diroched-kaer)
A-GORN + & partir « a gorn »
(arg. Wi = de travers…)
A-GOZH + traou a-gozh, bet
a-gozh (Wi<FL héritées, en
héritage…) = ur gredenn,
sonenn… a-gozh (PYK<YaB)
A-GRABANADOŮ + & a-grabinadaou (Prl)
A-G®ABOSS / -OS*° /aČgra:boz\s/ KW & /a gaboZ\S/ adv. (ayant) les jambes écartées : moned a-gaboch-kaer (Prl)
A-GRABINADOŮ (Prl) > A-GRABANADOŮ
A-GRABIS(S)-KAER /a grabisČkE:r/ Prl adv. en se grattant… (Prl)
AGRANIO (gln prunelle, gw. h-iwg áirne, kmg eirin & >? basq arhan prune – D.) > IRIN
AGRONIONO (gln prunellier > NL Agranion > Aragnon – D 31) > IRINENN
AGREABL / -PL* + ken agreabl ha ma’z oc’h-hu (beleg L>T
1892)
A-GREIS / -GREIZ*° + & a-greiz an de / an hańv / an dornerezh...
(Wi<PYK)
AGREMAN + [T ebet ! – dre fazi / agremani – A.D./R.H. < lat agremonia)
A-GRENN + goulle a-grenn, ober al labour a-grenn & nitra a-grenn +
blank erbed a-grenn, tamm boued a-grenn (Wi<PYK) + sac’had a-grenn = a-bezh
(Wu<PYK)
A-GRIZ /a’gri:/ adv. ŕ cru : gwriad
a-gri’ (troc’h war e dal – W<FL)
AGRO- (gln-klt bataille, carnage, massacre : Veragri,Su-agrius & virl ár, h-br air-) > AER-
& Agro-marus (gln = h-iwg ágmar vaillant < agro- combat – D 30)
+ Su-agrius (gln – NP & Su-agrus > Syagrius) trčs sauvage (D 239)
AGROAS / AMGROAS / -Z*° + (h-br acer aigu / iwg acher âpre & br-kr agroasenn / hogro, kmg egroas & ogfaen < oc- L.F. 274 - & kng agrows – A.D.) + struj agroaz (EE = ur blantenn egroaz – Logivi)
A-GROC'HEN /agrohen/ W & /aČgrŤh«n/ adv. ŕ męme la peau, & > (pers.) torse-nu: a-groc'hen hemb roched (W - Kist.<M.N.)
A-GROGAJOŮ + (mont dehi) a-grogajoů (Ph – PM)
A-GROGELLAD /a groďElad\t/ W ad. en grappe, & en masse: avaloů ‘barzh a grogellad (GH)
A-GROUADUR /a gruČa:dyr/, /a grwEdyr/ W adv dčs le plus jeune âge (& l’enfance = a-vihan – l’Arm<HB)
AGUILH / AGILH (T<Klerg:
Belone vulgaris orphie, dite aiguille – de mer = kerregenn e Ploumanac'h
& tiregenn e Logivi Go)
A-GUL + /a'gy:l/ Plz (GG) + /a ďy:l/ Prl ŕ reculons (Prl = a-gil, a-rucul-kaer : war-dreńv) (+) kaset (korf…) a-gul (Wi<FL) & an avel zo en hec’h est a-gul (en reculant = venant du sud – T<JG – DG)
A-GUZH + /a'gy:z\s/ Plz (GG en cachette) = (Prl = e-kuzh: un tammig a-gu’h d’ar person) + (gober… ud) a-guzh & a-guzh-kaer (PYK<YaB)
-AHAM (h-br /aXam/ fait d’aller : n.vb A- > MONT...)
AHANE-MAŃ + Pondi ac’hanemań, n’omp ket
kehit-se a hent (Wi<FL)
AHANN > AC’HANN >
+ AHANN-MAŃ = ac’hann-mań d’an Oriant
(Wi<FL = ac’halemań…)
A-HAST + a hast serret (Buhez mab den)
& (bih.) a-hastig-kaer en (relative)
hâte (W<PYK)
A-HED + (br-kr) Am eux affet dastumet ahet
cam (S.Barba §59 =) + ne’m behe ket kredet em behe graet kement-mań a labour,
hag a-hed pell ! (W<FL) & a-hed gwel > ŕ perte de vue (Prl)
AHEDiń / AHETein (+) & ahetet allongé : ahetet ar hol lerc’h allongés aprčs nous (W – DIHU XX II) & ahetaet eo en disheol
AHEL + (ie aks BS : pointu / hache & /ČaX«l/ Go < Klerg) + & l. ahili (Plz<G.G. & Y.Gow<HB) + un tamm ‘hel-karr (Tu<HL 237) & ahel (ar gountell ressort de couteau - Heneu<GB)
AHELań,-iań + fixer ressort de
couteau : ahéliet (kountell - Heneu<GB)
A-HENTAD /a hentad\t/ & /\hent«d\t/ adv. en nombre: ostizion a hentad (W<Heneu)
A-HERR + & > a err : eat a err ha
frityet va biz (Li<YR)
AHETA,-ad / -at* + a.g.vb. ahetet : ahetaet eo
en disheol (W<GH)
A-HEUL + ordinal ‘vihe ‘heul
(Tu<HL II 188), & ‘heul ‘bern (Tu<HL 220) + & gw. consécutivement
(& successivement)…
AHEURTAMANT + & diskouez e aheurtamant (PYK<YaB + é uelet e ah. - Wi)
AHEURTAŃS + & opiniâtreté (entętement – Châlons W<PYK)
AHEURTET > AHEURTań (& cf.
Montaigne : aheurtés)
A(H)EZ + /ae/ Pgt & Big (Ki) + /aE/ Plz (G.G.) + /eaz/s/ KL & var. « daez » /Čdaez\s/ Pgt YG (NA 447 - = ahoé/ec’hoaz
E & W, & hun Go & Wi, + ober
un diskuizh, ur gourvez... + & « tad havoé » W = kousk-kreisteiz
/ plas-kousket) > AC’HOE/EC’HOAZ...
A(H)E(Z)VEZH + /aČeEz\s/ Plz l.-ioů /aeČESu/ (GG = aprčs-midi -13h-17h- de
travail...)
AHILI (K – l.) > AHEL
A-HIR /aČhi:r/ KW adv. (tout) en
longueur :
AHO (Y.Gow) > AZW...
A-HOCHI A-HOCHELL (Wu<Drean /
hoski(g)-hoskell) adv en claudiquant
(marche)
AHOÉ,-IAD,-IATA (vb)… (W) > AHEZ / EC’HOAZ…
A-HOLL-DU /a Ťl dy:/ Wi ad. (du) męme sens > ŕ
l’envers ( = ŕr an amgin – Wi<PYK)
AHONT + (br-kr) Vahunt : vahunt tud cruel
a guelaf (Nonn 989) + « anont » (Wu<FL) + amań hag ahont
(Li<YR)
AHOREG / & -EK* /ahorEg\k/ ad disponible, favorable (gw.
arwareg < gwar): pa vi ahorek (W<FL), ahorek eo an amzer evit lakaat an
avaloů-douar (LH<Lovedan & Dihun. 1943)
A-HORELL (Wu<Drean & a-hori a-horell /
a-hochi a-hochell) adv (en)
bringueballant
& a-horell-kaer se balançant en marchant : eń a gerzh a-horell-kaer / claudicant,
clopin-clopant HORI-HORELL / HOCHI-HOCHELL (syn. Wu<Drean: Brec’h, Landaol,
Plewigner)
A-HORI (W<Drean) > A-HORELL
AHULÉ (W - Heneu<GB = arhulé) > ARWELE
AI + dour
a ioa fall (Li<F3)
AI + aď dour dour ! (K\veyer / devi… - 194) & Aď, aď, cle… vit (K\veyer)
& aiou ‘ta, Yann ! (PYK<YaB)
AIAOU + & aiaouig ! (bih. AIAOU) estl. interjection passant anciennement pour preuve d’orgasme (1675 : ober ayaouic – F.Roudaut) & (Th. trad.) ayao(u) / aiaou aiaou !
AIAOUIG > AIAOU
AIDU- (gln feu – ardeur & iwg aed & / lat aedes : foyer – D) > AEDUI
A-IEBO + var. 18° a ebo : « räc pa haster a fo / espicial gand ar merhet / e rear a ebo » (K\veyer // COE : ebo obliquité > adv. obliquement etc.) + « éibo ged ar beg do’h ar voutaď’ » (Prl) & magnebo (Li<YR simple d’esprit) + cf. gallo « d’bihoué » =
AIFE (NP iwg – prińses eus Alba / Uladis > RH : unvab Aife Aife’s one son – Myth.) =
ÂIG (Are... - bih. -IG) > A(ń)...
-AIL (h-br guorail sourcil + h-kmg ail > ael rebord – L.F. 198 & NP l. > Gourmaelon…)
AILHEDENN + (gw. & ? < oeillet – A.D.) + /ajadEn/ (Wi<FL =) + ilhedenn (Y.Gow<HB = rilhojenn)
AILHENN + (gw. ? var. / EIEN : eau – de source & ei(lh)on- W)
AILHENNiń + & c’hoant d’ailhenniń war he c’hiz (T<JG) se remettre ŕ bruiner
AILHEVOD (18° - L) > HAILHEVOD
AILHOUN (Li<YR canaillou) > (H)AILHON
AILOT(OU – h-br / h-kmg > aelod member
– gw. L.F. 386)
A IMSCUDETICAD (h-br par mutuelle révélation
L.F. 57 – & gw. em + (dis)kouez / -kuez)
AIOR + (h-br gl anchora =) > EOR, EVR
AIout... (T) > ARRUoud / -out*
« AĎOUT ? » (T) > AĎ (ARRI = ARRU / ERRU…) out ?
AIR (h-br
& gerioů deveret) > AER...
A-IS +
& aistomp < a-is tomp (Lewis § 63 / aiouzomp < a-i-ouz-omp = a-ziouzh
: a-us =)
- AJ (dibenn-ger – dll T < l. : -ajoů - & gw. –ACH > l.-achoů)
AJAD > LAJAD = LAS(I)AD/-Z-
& ajad douar lopin de terre (Wu & Prl<A.B.) & un ajadig douar parcelle de terre (W<PYK + ajadig ti petite maison & e ajadig kouarc’h son petit faix de chanvre…)
AJES /-EZ*° (T & L = ANJEZ /-ES) > AŃJAŃS
A-JESTR / AJESTR /aČZestr/ Ti aisé (facile,-ment – BK<PML)
AJE- (E-Wi) > ASEZ-
AJORN, ANJORN + (= den – EE)
AJOURENN /aZurEn/ b.-oů jour, & ourlet (W<FL)
AKAER (FV & a-kaer) > AŃ (KAER)
AKANT /ČakA)n\t/ Li n. (gw. ENKANT encant) & magot : hennez
en neus eun akant vad, & dimezi var an akant / a-ramp var ar bern arc’hant
(Li<YR)
AKASIA +
rojo’ gw’aet gant akasia (Tu<HL 189)
AKEPOT > LAKEPOT
A-KERZH / AKERZH /acErh\x/ (gw. a-gerzh) adv. entičrement, tout ŕ fait… (Guill.: akerh & aquęrh 1790 – MS = a-bezh) : a-kerzh ‘tae e avaloů-douar getoń (Wi<FL < L. Bevan) + kasimant akerh (W – IS < PYK) = Ol en treu e zou glas a kerh & Močs aviset aquerh (gw.W1880<PL)
AKET- + skolidi aketet d’an dra-se (Ti F3<Cabon)
AKETUS + be’ aketus da da saout na ziankint ket (Ph<PM & F.L. –
Bilzig) & soigneux,
consciencieux (Li<YR)
AKIPAJ + « atchupaj » /acypaZ\S/ (Prl = akupaj – W<PYK : prenet oe
akupaj) & harnachement : laket acupaj ŕr ar ‘heseg (Prl) + (RMK
=)
AKIPOT (ESN.) > (L)AKEPOT
AKOENT /akwent/ Prl ad.: akoent hag akord d’accord en tout
point (Prl)
AKOLIST- + maz vizi ... acolistet = (Nonn 1810)
AKOMOD + & akomod eo ? (L – F3) + akomotoc’h > plus convivial (Inform. – MM)
AKOMODASSION / -S-*° + = (Heneu<GB)
A KONDISION (W) > (E-) KONDISSION
AKORD + ha ‘vije akord ordinal (Tu<HL II 141)
AKORDOUR > réconciliateur
AKOSION (18°) > OKASION /-Z-*°
A KOSTEZ (W) + é chom a koste'
/akŤSti/
W (Kist.<M.N.) ŕ côté...
AKOTOU + lod a ra akotou & ar memes akotou g’ un den all (L<MM façons : maničres)
AKOUB / AKOUP + (cf. gallo « acoup » adv. d’un coup etc.)
& « beta koubig » (Heneu =)
AKOUP > AKOUB
AKOURSAŃS /akursA)z\s/ b. habitude (& familiarité – avec q.chose…- W<FL): ema ret kemer an akoursańs (=)
AKOURSiń +
& akourset > familier :
akourset da vont d’an ti (Wi<PYK)
AKOUTAD /aČkutad\t/,
/akuta/ W g. fait d’observer attentivement (Heneu<GB)
AKOUTA, -ad/-at*° & -al = observer attentivt (Heneu<GB & gw. ekoutal & diskoutal + askoutal J.J.) : akoutel a-drest ub & dre ub (W<PYK)
AKOUTRAMANT (br-kr) nac yuez acoustrement a quement a yoa gante (S.Cathell § 17 fin) + peseurt akoutramant peus lakeat d’ar vugale ? (Li<YR)
‘AKRE (PYK<J.J. : akre baltaz ! = ‘apre < sapre [eskob] !) > SAKRE…
AKSANT + mez doh va aksan am eus (Li<YR)
AKSANTań (C. Accentaff ‘accenter’)
AKUISITań + & akisitet gant ho mab kaer (L 1900)
AKUIT + [akuit ba forzh pe sort micher] (& toud ar micherioů / merc’hed – Ph<PM), & akuita mevel am eus (Are – F&B) + akwit (enfant) marchant seul (ERN<HB)
& (n.) gober kalz a acuit (Prl = splaďt / spleit) & tenniń akuit ag o argant / e draoů (W<Drean)
AKUITAD /acçitad\t/ W, /aČkçitad\t/ g.-oů bonne affaire, emploi etc. : graet un akuitad (PYK)
AKUITAŃS /acçitA)z\s/, /aČkçitA)z\s/ b.(-oů) acquittement (de dette… - & accomplissement Heneu<GB)
AKUITER + NF Acquiter (O.F. + Teleg)
AKUITES / -EZ*° /aČkçit«z\s/ b fait d’ętre exercé (& exercice) : an akuitez d’ober se (YG)
AKUPAJ (Wi) > AKIPAJ
AKUSTUM + & /akuStym/ Wu (Neulieg<FL / duac’h)
AKUSTUMAŃS + & kemer akustumańs (PYK<YaB)
AL + bremań ema an « hal » ŕr ar vuoc’h (daet ar pochad dour –
W<FL & al- / HAL- < EE) & temall d’an al (Wi<PYK =
denessaad... Heneu) / iwg âl : brood,
litter
AL- (gln al- aliment & alauna > NR Allone & Aleaume
– D.)
ÂL- (2 & l. âloů-douar – T) > AVAL (-DOUAR)
AL- (2 – gln-kelt oiseau –
cygne etc. D. – gw. alarc’h & h-iwg elae + alauda > aloe
/-ette)
ALA- (gln-klt *ala nourrir & h-iwg alim / lat alo < ie *alm- idem – D.)
AL(A)ER (h br & Halaer plebs Allaire – C Redon 878)
ALAFIN + (Th. trad.) alafin ! = alafin e teuas (L 1900)
ALAKOLL /alaČkŤl/ adv. ŕ la colle (en concubinage – Are<GL): an daou-se zo "alakoll"
ALALL (h-br & allall) > ARALL
ALAMANDES + craon hac alamandres (e taolent dornadou… L 1900)
ALań + an diou vioc’h a
alas (L 1900) + (EE = / HAL-)
ALAN + Alanguel (C Redon 9°) / Alainmat NF & Alan (Teleg) / Allanic
& eun alanig bihan petit enfant (Li<YR) > chérubin (fig.)
ALAN (3) + (kmg coltsfoot & alanon = pes caballi / pulli : pas d’âne)
ALANON > ALAN (3)
ALAOURań + NF Lallauret (Teleg)
ALARC’H + (gln elarca =)
ALARM + Me a gray alarm > crier alerte
YB (Nonn 971 / Dialog 1619 Ez savo alarm diboell ha cry & Maz savo alarm
gant an armou)
+ an alarm ! (eost 1914 tocsin – Lu<J.R.)
A-LAS / -LAZ /a Čla:z\s/ Prl adv. en douce (Prl - &
gw. ŕr-Stin…)
ALATO + & n’eo ket gwir alato ! + gast
alato ! (Li<YR)
ALATTO(S – gln sauvage : Alattus / ogam
Alatos G Allatto & h-iwg allaid < all / alad : brizh – D) > ALL
ALAUDA (gln > aloe & alouette)
> ALC’HWEDER
ALAUN- (gln nourrisson = lat alumnus :
nourricier & nourrisson – D 32 + Alauna b > Alounae > NL Alleaume
50 & NL Aln & NR Allone(s) + / pesked <
*alamnos : al-+-mno Agent & gw. h-iwg alim & lat alo-
< ie *al nourrir – D.)
ALAUNA (gln b.) > ALAUN-
ALAUNOS (gln g.) > ALAUN-
A-LAUS /aČlayz\s/ Li adv (gw. A-LEIZH – Menez)
beaucoup : eva a rea al-laüz
ALAUSA (gln Ausone/Mosella > prov alausa :
alose & alosa + alm Alse < ie *al blanc – D)
ALB- (gln albos… blanc < monde d’en-haut
/ bitu & dumno NL,NP // kmg. elfydd world – D. 32-3)
ALBA (NP) > ALB- + ALP-
ALBAC’HENN + & gueh eh č e albahen get
he labour (LH XX II) ; kaeroh albčhen aveit ur hristen (W – idéal,
objectif) & > belbec’henn,
& -et (W<FL)
ALBANOS (gln monde d’en haut &
alb(i)os : Albio-rix / Bitu-,Dumno-rix - D32) > ALBA
ALBAOD /albawd\t/, /albod\t/ n (sant < -bald : sant Albaod
benniget ! YaB + Keralbo & Keralbaud W & Sant-Albaod – Berne < PYK)
'ALBER (Ki) > KALPER
ALBER(T – NF Albéric < Teleg. / Berig prén. / Berric NL 56)
ALBERTań (cf. Albert Picardie ‚Carré Breton’ 1914 < F3) + chom albertet
(YG 203 =) & albertet-naet (ar person – YG)
ALBIN /albin/ W g. (lang.kem.=Ki) clébard (clebs), « chien »
(radin)
+ albin ‘hourek (chat)
ALBOLON (gln – Dioscoride < *albo blanc / al- Del. 33) menthe
pouillot (Menthe pulegium)
ALCAM / -COM (h-br cycle – d’un astre – gw. ? alt + cam(m) – L.F.
387 - & gw. NL Augan > Pont-Aogan)
ALCO (gln < ie) > ELK
ALC’HO (Ki) > ALC’HWEZ
ALC’HOĘN(ENN – Y.Gow : alc’hoen/alc’hwęn – Bidar) > ALC’HWEZENN
ALC’HWEDER + (gw. gln alauda – Sueton. > aloue…) = Li<YR + an alc’houder skańv
(St-Norgan < D.G.) + > c’hweder (Cmb<DD) & en huidirig (W<P.Go)
ALC’HWEZ + (& alfe / elfe’ > ALBB n. 3) & l >
alc’hwechou Li<YR + /alhçer/ Prl: un alhué forn = (P.Go
107): alc’hwez an ti-forn warnout (> ne vo ket a vara - Klerg) & alhueh barric (Prl=) & /alçi/ W<EP + an alc’hwez karr (da lakaat
ar c’harr war e revr goupille – Tu<HL 171)
&
alc’hwez-skoaz ( / alhučh skoé = Heneu<GB)
ALC’HWEZENN +
ELFEZENN (gw. h-br elfeten) + Y.Gow alc’hoen(enn) / alc’hwęn
+ var. ELFEZENN
– deliou melen > “moutarde” / elfezenn gouez – deliou gwenn
(Li<YR)
ALDORN (Plz) > ARZORN
A-LED + « a-leid » & (bien)
allongé (Prl)
« ALEIN » (Go, Prl…) > ADLEIN
A-LEIN /aČlEjn/ & /\lEř/, /aČlajn/ (W - Kist.<M.N.) & displeg.: a-lein diń... au-dessus de moi...
A-LEIZH + pa vez a-leizh a dud (Are – F3) + a leih e benn (Heneu) & ha leih ur bedel (W = bezel) plein une jatte + chistr a leih chudel & ivet a leih scudel ! / illeih a boenieu & illeih (re strizh)... (W1880<PL)
ALEJ + > alijet é saler (W 1775 =)
ALEMANT + (cf. allement < aller + -ment – A.D.) + & signe de vie : ne rae alement erbet (LH XX II = van ebet) - ? < ‘n alhement // n’eu’ chet dalhemant ebet (Prl)
ALEMANT + un avion alemant (LH XX II)
A’LENN (K\veyer < Lu) > AC’HALENN
ALERN-,-EREZH > GWALARN…
ALESIA (gln / Vercingetorix…) > ALISIA
ALESSE / ALESE*° + & > /aČliSE/ Plz (G.G. =) + elesse (Ku) + kea alese ! (Li<YR)
ALET (h-br Aletis – civitas - & Aletensis – C Redon 866)
A LE TE (h-br gl quod legis ce que tu lis) > LE(E)N / LENN
A-LËÜZ (L : gwelloc’h /aČl«çz\s/ er gęr – F3 = Li) > A-LEIZH
ALE(Z)AD + & un alead sapin (Wu<EP)
ALF + (glg kozh alfin < ﻟﻓﻳﻝ el-fîl
éléphant, & fou – aux échecs)
ALFANT + ken alfan (marlonk, direvus
L<MM)
ALFAOD + « halfaud » ad. & g. goűlu
(Heneu<GB)
ALFAODiń /halfawdEř/ W vb. devenir gourmand… (Heneu<GB)
ALFENN (Dp & Are<PR + Y.Gow) > AFRENN
ALFO + (& gw. / ALF + < ? ar + fo – A.D.)
ALI + (br-kr) dre e aly (S.Nonn) & nac aly
(S.Guenole – Fraganus) & NF Keraly (de)
ALIAŃS +
(br-kr) entre pep alianç (An Yffern – Mellezour)
ALIBER
(Li<YR) > ILIBER
ALICHE (Big-Kap) > ALESSE /-ESE*°
ALIES + & ken alies a dud (evel ar
re ‘neus sinet Ph)
& gw. Keralies (T)
ALIGNESON /-ZON*° /aliČřE:z«n/ & /-zun/ Li, /aliř«zo)n/ b.-oů alignement (maçonnerie) :
del’heur ar ploumb e-zoun ha troha an alignezoun (mańsounad – Li<YR)
ALIOS (gln-klt *alios second > eil… /
allos < *alnos : all – D 34) > ALL + EIL
ALIS (NF<OF) & Alice
ALISAND (W – J.J.<PYK) n. Alexandre
(& gw. SAND –T)
ALISIA (gln Alesia & in alisiia / alixie…
> Alise(-Sainte-Reine 21) escarpement – rocheux – h-iwg all, &
ail idem – gw. Alo- + > alise,-sier (D 33)
& Alisanos Datif -nu théonyme (Dottin) & Alisontia > NL (D)
A LIU
(h-br) > LIW...
ALKAN /
ALIKAN + ( < glg kozh halequin /
Hellequin NF – surn. / diable 12°
- A.D.)
ALKOD /Čalkod\t/ Li g appui (accoudement – gw.
vb alkodi) : eun alkod mad (Li<YR)
ALKODiń + &
ni a alkode oh ar bern bezin evid ober stamm (Li<YR)
ALL + (& gln allo- : Allo[broges] : migrants
/ Santones, Tectosages & Aulerci, allos > 2° BS – cf. NF Allo / Alliot) +
& ar re’-mań all/ell (Ph) ceux-ci (eux autres – péjor.) ;
« ar ré rčll » (Prl) ; Peb fal a zeval / Krapein zou eun all Grimper
est une autre affaire (W<P.Go)
+
eun allik encore un petit (ERN.<HB)
ALL < (vb) GALL : pan all (FP), n’alle ket
& ‘allet (Ki = gallet)
ALL- (NL Alliou < Teleg & Alliot /
Allanic, Allanou & Allenou, Alleno E)
ALAMANT + (Allmant – affiches 1914 & NF
Lallemant)
ALLAN (NF & NL Garzalain / Garz al lann Ph &
Allanot / Alleno-ů – E)
ALLANIG (unan / n. stankań Malg.Wu) >
(A)LAN, LANIG
ALLE-CNUS (gln puiné < -genos – D 34) > ALL
ALLEGOED (NF Allégoët & var.) > ELEGOED
ALLINEG (NF L’Allinec / Allineuc 22 gallo < Al Lineg BT – agglutination
art./L)
ALLIO (NF<OF & Alliot, NF Nallio etc. – gln-kelt (ci)alios &
allos / eil & (ar)all) =
ALLO ! (L<F3 film : d’ar saout) / allez
!
& NF Allo
ALLOBROGES (gln NP < allos & brogae & -brogicus allogčnes
& kmg allfro – gw. arallfro)
ALLOS (gln allos autre, & deuxičme + ci-allos – Col. : ce
2čme – h-br-kmg all,alall>arall & iwg all au-delŕ
< *alnos / *alios > eil – D 34) > ALL
ALLOUËT (NF & Lallouët) ?
ALMANAG + (gw. arab almonakh / al-manakh :
ar meteo + Alamanago newe / Da gas ar re goz da vale (Go<FP)
ALMOL (h-br NP C.Redon ch. 63 & cat-almol belliqueux < lat
almus nourricier, qui nourrit, & produit – L.F. 59 / *al : gln
ala- & h-iwg alim / lat alo < ie *alm- idem)
ALO-BERGIUM (gln & Alovergium rocky hill
– gw. al-: alisia roche & h-iwg all roche D33)
A LO (h-br gl / admisorum – L.F. 59 : ? en
raison...)
A-LOEG®-KAER : sellet a-loeg-kaer doc’hti
(Wi<FL = a-gorn…), gober selloů a-loeg-kaer doc’h ub (Wi<PYK)
ALORI + tamm istim ebed evid an alori &
zozo (Ph<PM) = ober e alori faire l’idiot – saoul (Lkn Ku<DG)
ALORIAJ + & sottises : aloriaj gant hennezh (Ku)
ALOS (gln & alus / halus grande consoude, symphytum – Pline & Marc.B. < *al- - D 34)
ALOUED (NF Lallouët < L)
ALOUERad (Li<YR reculer la charrue) > AVALOUERad°
ALP- (gln < alb- blanc & monde d’en haut – D.)
ALR(A)E + (gw. Alréen < NP / Aula Regia – O.F dim.) + Pen Alré pen diaul (W<P.Go) // /en alrč/ (eno – FL)
ALT (1 + h-br hauteur, & édifice élevé – église, & falaise… = > AOT / AOD - L.F. 59 & 387)
ALT (2 – h-br gl artum : joint, h-iwg alt, kmg cyfall(edd) joining, union & br-kr C couffaut jointure & NF Al(t)-nou... + ALT- h-br compagnon... - A.D. > (NF) AOTRED, AOTROU...)
ALTIN (h-br a altin – gw. kmg allaw & ellin < h- elinn, iwg ailt, altan =) > AOTENN
ALTOR (h-br gl ara deorum: autel & h-kmg altaur > allawr > allor < lat altaria =) > AOTER
ALTERań + somnoler : goude ‘m‘a debret lein ‘oan chomet d’ëlteri (Ph<PM = poueso buTun)
ALTROU (h-br & h-kng altrou
gl uictricus : pčre nourricier – h-iwg altru / foster & fostra isl. BS = - L.F. 59 & gw. eltroguen >
I(N)TRON) > AOTROŮ
ALUM… > ELUM…
ALUMENN + lame (Li<YR) : alumenn ar gountell
ALUMENNER > lamineur
ALUMETES / -EZ*° + & elumetenn (T) & ramaset e tammou, en alumetez
(lestr Li<YR)
& alumetez-korz allumettes
faites de tiges de chanvre trempées dans le soufre (St-Teg. L<DG)
ALUSEN /-SON / ALUZEN(N)*° – JC Ruyet - & Laluzon (T – NL M. Bre & NF Lallaizon -Teleg), & kaoud aluzon (T<J.P. = aluzon zo evań hennezh mérite ŕ boire trčs froid – qd on boit un liquide trčs froid – Ti<DG) & /Al«zo)/ W<EP & aluzen diwar aluzen a lak an aotrou doue da c’hoerzin (T<DG)
ALUSENiń… /alezjo)niř/ vb. donner un conseil : eń ‘noa ma « alezionet » mat (Wi<FL-MB) = alezonein ub : alezoniń un den, an den-se ‘ouie ket ken tre pezh tu monet, ‘moe-eń alezonet mont da gaouet an dud-sen (an Ignel Wi<PYK)
ALTER +
& (GR terzyenn-alter :
clęved tom fičvre chaude qui cause le
transport au cerveau)
ALVAON + /alČvao)/ (l. alvaońwed) & /alČveo)/ Li & menteur, radoteur : hennez n’eo ken eun alavaoń (Li<YR) + digor e c’henoů ‘vel un alvaon (Are<GL) & un neuz alvaoń (YG //) + & fas alvaon (EE 48)
+ koue’t an alvaon war ma gorr’ (Dp<PYK = sabaturet)
ALVAONań + ALVAONad / -at* /al’vA)wad/t/ > bâiller (NA
440/98 : Hańveg)
& alvaonet-mik (Y.Gow<HB)
AM (KW dirak P & B : am paner) > AN
AM- (gln ambi- autour, des deux côtés: Ambi-trebius… / ambe gl V riuos :
rivičre - Del. 35 + & h-br am cirhin nos aux alentours de la nuit,
h-kmg am = > amgylc’h = + gw. amc’houloů, amheol – cf. C am eoll : amďoull - & amzere +> EM- & kmg ym-,
iwg im(m)- =)
+ NF ? Amram (Abraham)
AMA (a-w. & h-br amma) > AMAŃ
AMACH (h-br & amachdu monstre aquatique noir
= h-br ABAC /avank(dy)/ LF) > AVANK
AMAILH + & roued amilh (Ki: Gwaien – BRUD)
AMAL (h-br & hamal = hemel + br-kr eual
> EVEL) > HAŃVAL / HEŃVEL
AMALEG / & -EK* ad. & g. : «
AMALEKAad /-at*° /amalekad\t/ W
vb 2 devenir ou rendre (plus) sombre & chagrin (= amalein -
Heneu<GB)
AMALein (W – Heneu ętre sombre & chagrin < GB) > KOUMOULań
AMAN + (kmg yma + < yman)
AMAND > AMANT
AMANEMAŃ (Li<YR < amań en hent-mań) quelque part par ici : dustu dibasęt amanemań
AMANENN + (kng amanyn < amanen – A.D. / amanna irl pl temps : times, periods < am-ster(o)
ie LF) + Gouel sant Herbot / leun a amann er ribot (Li<YR), ‘d eo ket čl-mań
‘h ay an amanenn d’an Oriant …avance en besogne (W<FL) + NL Keraman (Ploueg
Go) & NF Kernaman
AMANT + un amand ‘m eus bet gant beg-e-dok (Ph<PM)
AMANTań,-iń + (gw. kmg *ymendáu to amend...) : ‘d oa ket
amantet, p’en deus amantet aller mieux (Teis - W<FL), & en em
amanti (trad.) / NF Lamandé (Are-Ph)
AMARC(O-) (gln vision – regard : NP Amarco-litanos lesanv Doue Grannus // h-iwg amarc = & organe de vue – D 34)
AMARR- + (gw. gallo amarrée : -ad) &
amarou (Li<YR)
& amarr-loer = corde du pendu (TunN.<NK)
AMASSań /-S-*° + amessein soulever (Heneu<GB)
AMB- (gln ambio > ambe gl V° enclos + NL Ambio-marcis,-rix & h-iwg imbe – gw. br am-)
AMBAB + Lgd & Spt (hervez LR – BRUD)
& gw. AMBAZH…
AMBACTOS (gln > lat seruus
ambactus & NP Ambactus – lég. monétaires < ambi+actos circulant
autour / roi – h-br ambaith C.Redon > ambazh & kmg amaeth seruus
arans, serf + h-alm ambaht > Amt + > ambassade - D 35) >
AMBAZH...
AMBAF /ČA)mbarv\f/ Dp ad (gw. ABAF
+ AMBAZH) tout surpris (Laz = abafet : ‘giz koue’t ‘n alvaon war ma
gorr’, sabaturet – K<PYK = Y.Gow : chumudik hag ambaf)
AMB(A)I(T)H (h-br/kmg > amaeth agriculture
+ gw. var. AMBAZH & ambassade...)
AMBANNA (gln < *ande-banno > prov amban auvent
+ gallo banner – gw. br telt-) > BANN
AMBARASS / -AS*° + > /ČA)mba:z\s/ Plz (G.G.) + caout ambaras = (K\veyer – 114) & tri ‘ve ambaras e’-se ‘bar’ ‘n ôd (keseg – Tu<HL 178)
AMBARF (Dp<PYK) > ABAF + AMBAZH
AMBARKiń + ambarqui (gwerz Penanger T : muntrer > Mtr > Bro-Saos...) & hast ! ambarq ! (eme an trehour – Wu 19°)
AMBARRI (gln riverains de
AMBASHAad / -at* /A)mbahad\t/ Prl vb.2 = abafaad (&
gw. AMBAZHiń)
AMBA'S(S) > AMBARASS /-AS*°
A(M)BASK,-iń (Wi) / A(N)BASK… (W) > HABASK…
AMBASSAD /-S-*° > (etym.) AMBAZH
AMBATIA (gln Ambatia villa > NL Amboise
< ambe rivičre – gl V° - D) > AMBE
AMBAZENN (L<MM : ‘un izelenn, un draonienn
en douarou pe en aod’) > dépression
AMBAZH + = abaf, lent (Ku – Faoued<EE &
gw. etym. ambassade < ambactos - *ambi-+actos > lat. -us & ambactia
– gw. ambi- > am- + -ag > vb. a- = mont - Lambert & Del. // h-br. ambaith
C.Redon – Del. 35: (Ran) Scam Ambaith 9° C Redon) = ken amba’h čl e oe
(Wi<PYK + amba®z songeur, dans la lune – KW<PYK) + ambarf
(Dp<PYK) & ambaz (PYK – Kerrien-Lannejen < ? / /x/ < embarras)
AMBAZHad / -at* & -iń /A)mbahEř/ Prl vb. intimider = abafiń (&
W<PYK) : ambazhet G. (EE)
AMBAZHONI /A)mbaho)ni/ W b. (grande) timidité :
ambahoni er gorig (Heneu – PYK)
AMBAZHTED /A)mbaxtEd\t/
Prl b. complexe (grande timidité – & cf. servilité…) : an
ambac’hted, ‘n traoů-se zo ur si kentoc’h, ma d eo re greńv ‘ma
AMBAZHUS /A)mbahyz\s/ Prl ad. ( = abafus)
intimidant
AMBE (gln ambe rivičre & inter ambes gl V° enter riuos > NL Ambert, Ambčs etc. – D 35)
& Ambo-glanna (NR – G.B.) &
NL : Ambre, Amir… (D)
AMBETiń + ambetiń anehe (Tu<HL) &
ambetet (kč voetur ebet – Kist.<M.N.)
AMBI- (rakger gln > NP : Ambi-gatus combattant des deux côtés, Ambi-trebius habitants des deux côtés de Trebia, Ambi-touti + ambactos > ambacte…)
& Ambianis > Amiens (D.)
& Ambi-Barii (gln – NP les Furieux / Passionnés – D & BS) > BARIO
AMBILH + & ombilh chenapan (JG)
AM(B)ISSION / -S-*° + « va embition » (K\veyer) = + & jalousie (Prl : am’ission doc’h ub.)
AMBISSIONET / -S-*° (Ph – ag.vb) > AMBISSIONiń
AMBISSIONUS / -S-*° /A)mbisjo)nyz\s/
Wi ad ambitieux,-se (an Ignel Wi<PYK & syn. /
c’hoantus : envieux)
AMBLEJ (Wi) > AMBLES…
AMBLES,-ENN /-EZ-*° + (amblais / amblet… < gln ambilation boucle d’attelage – Del. 36 – Heneu<GB : anbléz l.-i,-enn l.-oů / ENVES /-Z*°) anneau en bois servant ŕ fixer un attelage ŕ la flčche d’une voiture & dial. amblée, amblet etc. : anneau de cuir ou chęne tressé, bague ŕ pičge) : lakat un amblej / lakat ar walenn mont b’an amblejoů (yew oc’hen – Seglian Prl<PYK) & an amblez ( / goero buoc’h – Kerforn Wu<PYK)
& ambles (sapin – YEP<PYK)
AMBLEUDiń + = (G.G. fouler - blé noir) & ambludi (Dp<PYK & gw. divlud-) : ambludi gwinizh-du er zolier (Nizon… Ki<PYK = frotań, taravat / C. Tarauat & frotaff, fricaff)
AMBLOARI (br-kr & 17° Genov.Br ambloary) > AMSTOARI
AMBO- (gln NR) > AMBE
AMBOATiń (K) > EMBOUESTiń…
AMBOCHiń + Hag ambochent tud (Tu<HL 201) & ambochet ‘pad an hańv (id. 479)
AMBON + (h-br Ambonn tigran – C Redon 838 & gw. gln ambe gl rivo 8°)
AMBOSTA (gln
jointée > roman idem : katal. almosta <
-bosta – D.) > BOS / BOZ*°
AMBOUBAL > ABOUBAL
AMBOUSOGNET + // gallo emb(e)sogné /bz/
AMBREC’H /A)mbreh/ W ad sans bras : un tammig baner
ambrec’h e oe (Kerforn Wu<PYK)
AMBRELLIN / -LH- + (arg. = fils) > fiston ( < anc frç : homme de rien) : ambrellined minik petit-fils = (TUN.<NK)
AMBREN + n’eo ket ret dit ambren gant se (Ph<PM) & ambrenet out goude gweled an aksidant (id.)
AMBRES > AMBLES...
AMBRESiń / -Z-*° > AMBRISiń / -Z-*°
AMBRI + (& gw. bre & bri 2) > accot-s
AMBRIDań,-iń + ar c’hemener en doa en em ambridet pa oa lâret an dra-se dehoń (GH<D.)
AMBRISiń / -Z-*° /A)mbrezEř/ W vb (gw. diambresiń) chicaner (contre l’évidence : anbrézein - Heneu<GB)
AMBRISOUR /A)mbrezur/ W g.-ion b.1 chicaneur (contre toute évidence, & de mauvaise foi – Heneu<GB)
AMBROUG / HAMBROUG (hambrouc C. & kmg hebrwng, hebryng-, kng hembronk – A.D.) + (br-kr) Da cacc ha hambrouc pep drouc eal (Nouel) & ambroug (KiW<PYK)
AMBROUGEREZH + = (Prl)
AMCALED (h-br a amcaled > br-kr angalez anxiété & kmg amgeledd sollicitude < am + cal- / cel- : kmg celu = kuzhat, & br-g dio(u)gel – L.F. 388)
AMCAN (h-br gl circiter > entourage & point recherché – L.F. 388) > AMKAN
AMC’HOULOU + /A)mulaw/ Wi = & cf. pénombre (FL<GH)
AMDIUENETIC (h-br gl caesar : retranché
– gw. NP Benitoe C.Redon & h-iwg imbdiben circumcise < am- + di-
+ BEN + a.vb – LF 388)
AMDIZH + (h-br anteith gl mortem <
passage – L.F. 68)
AMDREUL(L)EG / & -EK* /A)mdrOlEg/k/ KW ad nigaud (gw. ? TREUL -
Ki<PYK)
AMDRO /ČA)mdro/ b.-ioů révolution (Mat.<JM
& gw. -TRO)
AMDU + & « amzu » (FL<GH = amgin) : ema ŕr e
amzu (kastelodenn beg d’an nias…)
AMEN + & contigu (Heneu<GB) : (en) amčn de/da... (W)
+ (gallo amain = bon côté…)
AMEN- + amener (Mar.) : amenit ho koueliou (gwerz T<HL 613) &
amen a zeac’h ! (Li<YR amčne toutes
les voiles)
AMENUZER > AMUNUSER / -ZER*°
AMERH (W) > ARMERZH,-iń
AMESEG /
AMEZEG*° / & -EK*° + (h-br amnesoc gl cognato > proche – voisin –
L.F. 61) & (var.) ma « amnezegez » (YG 186) / an amezeugeuz
(Li<YR), & un « amiegez » (JM S 2005 / ameseges) + NF Lamezec
(& Lamézec < Teleg)
AMESEGEZH,-IEZH
/ -Z-*° + (br-kr ameseguez = Nom. / -iezh < FV)
AMESSein / -S-*° /A)mEsEř/ W vb. soulever (Heneu<GB
– gw. amassaff)
AMESTIDIOU (h-br amestid gl absidas abside – parcours circulaire en forme de voűte – Astron. < estid / ested assise…) > AMESTEZIOU
AM(E)STU (K-Wi : g’an amestu) > ASTUZ
AMEULo (Wi) > AMHEUL-
AMGE(H)ID / -GEIT* /ČA)mgEjd\t/ Ki, /amg«hed\t/ W ad. (& g.-oů & str.-enn-oů) irrégulier (& inégal – G.G. 232 + F.V.)
AMGIN / (+) ŕr an amgin > ŕr ‘n amgin /A)m«ďi.n/ Prl & devant derričre – pull… : du mauvais côté (Wi<FL) & « laket ‘m eus ma ‘phull’ ŕ‘n amegin » < « A)megdji.n » (Prl = ŕr an tu-gin) & lakaet hoc’h eus hoc’h lavreg en amgin (FL<GH) + Kozh laboused, eh oc’h bepred ec’h ober an traoů en amgin ! tout le contraire (bugale – GH<tad-kozh) + lakaet hoc’h eus ho potoů-koad ŕr an amgin (GH & jilet / ŕr e si’) + leuskaet ar barrikoů da zec’hiń mat an diabarzh ŕr ‘n amgin, pe a-holl-du (an Ignel Wi<PYK)
AMGORNEG / & -EK* /A)mČgŤrn«g\k/ Ki ad (g.) plein de coins, sans talus rectiligne (champ : « noa ket kleuz war ‘n eeun bet ‘ne » - Banaleg K<PYK) : park tric’horn, park amgornek…
AMGOUSKed / -et* /A)mČgusk«d\t/ KW vb (s’) assoupir
& amgousket (ag.vb) assoupi (Skaer K<PYK)
AMHEUL- (vb) + & > ameulo (Wi) / kaset ‘vezent da amiatat : da beuriń en-dro d’ar parkoů (Kerforn - Wu<PYK = amheuliata)
AM(H)UN > ANHUN
AMI + (gw. gln ami(no)- = Del. 37) + Neb en des treu / En des amieu (P.Go 60), & doue eo e ami (trad) + me handerhue ag ami & un amies (W1880<PL) + amied & amioů (PYK<Wi)
AMIABL / -PL* + & ŕ bonne température : (gwin) amiapl da evet (Wu<FL)
AMIATat* (Wu : Kerforn Pondivi – PYK) > AMHEULIATA
AMIEGES / -EZ*° + (& emiegues ‘baille’ 1464 & iwg ammait nourrice vieille femme / lat ama = mamm – A.D.) > amieugeus : dirollet ar pres, eat he gwaz da ger’had an amieugeus (Li<YR) + « amies » (Prl)
AMILH > AMAILH
AMI(K)US / -UZ° /amiyz\s/ & /\cyz\/ Wi ad. amical, proche de l’homme, se montrant : deńved amikus, gober amikus doc’hoc’h (Wi<FL câlin, caresse < MB & Wi<PYK)
AMIOD / & -T* + & gober an amiot (Prl =) & un amiod / un den amiot* (Wi<PYK)
AMIODAJ + AMIOTAJ /A)mjotaZ\S/ Prl & ineptie(s) (Prl & Heneu<GB: amiotaj sottises = Wi<PYK – an Ignel...)
AMIOTAJ (Heneu<GB) > AMIODAJ
AMIT + (br-kr) me he dougo… an guir amit hoz eux dif recitet (deskrivet : habit
sacré YB – Nonn 323)
AMIZEIEN (Ku) > AMESEIEN /-Z-*°
AMKRAS /-KRAZ° /ČA)mkraz\s/ ad. (assez) sec – cf. (arg.) « seco » (T<Klerg)
AMLAVAR + (L<MM ‘dalhet en e gaoze’)
AMLIWAJ... + (Skaer K<PYK)
AMLOAR + = (Skaer K<PYK)
AMMAN (gln-klt Col temps, h-iwg amm, aimser époque, moment, kmg amser D) > AMZER
AMNESEG / AMNEZEG*° / & -K*
> AMESEG…
AMNESOC (h-br) > AMESEG / AMEZEG° & -K*
AMOED / & AMOET* + (h-br a
muoet gl fastu > ostentatoire... & C.Redon: moet, mohet, moiet & mogeto –
L.F. 62...) : un amoed, n’hell ket mont pell anehań (Pluv.Wu<Drean)
AMOEDAJ zo gete (Wu<Drean bętises,
conneries)
AMOEDELL /A)mwedEl/ W b.-ed (pers.) stupide :
amoedelled (Heneu)
AMOEDiń + & rendre fou (amoureux) : Eit hé amoćdein (plac’h – Marion W 18°<ED)
A MOET (h-br) > AMOED /-T*
AMONETaff (br-kr) > ADMONESTań
AMONISION > AMUNISION : amonision (P.Go munitions,
cf. angl. amunition)
AMOR (h-br & kmg blodau amor / h-kmg ammor amarante
– L.F. 389 & kmg amor : fortune,
sort, succčs & hawdd-amor NP Brangamor / Saigremor & h-br amur / NP
Prec-amur C.Redon & Precoes / Me meus vn amoric ioliuic Omnes 13° / va
karantit) = NF Lamouric
A MOR (h-br gl fastu par / avec faste –
gw. MEUR & kmg mawredd majesty – L.F. 62)
AMOUEZ +
(br-kr : 1530 & kmg amwyn & vb amygaf = - A.D. 61) & gw. –
kent + amouez > kendamouez émulation)
AMOUG +
(br-kr : 1530 < doug & kng amük – A.D.)
AMOUR + (br-kr) vn amoric (I.Omnčs c 1350) & Ne deux flam nep amour (An Yffern – Mellezour)
AMOURABL / -APL* /A)murab\p/ W, /A)Čmu:r«b\p/ ad tempéré,-e : an amzer a zo ken amourapl en hor bro (Hanes er Vretoned - W< PYK)
AMPANi (Li<YR) vb empanner (Mar.) : arabat jamez ampani (neuheu)
AMPAR- (h-br ampar constitue – gw. PAR… & darbar – L.F. 62)
AMPART + « ampčrt » & actif et courageux (Wi<FL < L. Bevan / dornet-mad, dibilh & abil & Prl = anpert Wi : J.J. & < FL bosseur ad. = travailleur) & actif, appliqué, laborieux (Heneu<GB / compétent, diligent) + ampert (Wi<PYK) / (acharné A.B.) / ampart = habile, & en forme, fort (Ku – Faoued<EE) / apert éveillé (A.B.) & gw. NF Lapart (Kap 17°<A.D.)
AMPARTIS / -IZ*° (var. « ampertiz » - Heneu : ur plac'h yaouank « e-kreiz heh ampertiz » en pleine maturité & <PYK)
AMPECH + (br-kr) an ampeig... am sarmon le motif réel de mon incapacité ŕ sermonner (Nonn 827) & = lazh-amzer (Ki<EE)
AMPECH (vb) + hoguen ampechet oamp – hac occupet oz ober sacrificç d’an doueou (S.Cathell § 7)
& bugale ampechet = (Li<YR = Ki<EE : nammet)
AMPECHAMANT + & (d’an eured) ne laquin quet empechamant (K\veyer – 133)
APECHi (Li<YR) = handicaper
AMPENN,-PENNET (K) > EMPENN…
AMPENNań /A)mČpEn«/ Ki vb gâcher (gâter – Porze<AN) : ampennet eo bet
AMPERT,-IS/-IZ*° (& ampert - Heneu<GB = anpert Wi) > AMPART + APERT
AMPES / -EZ*° + /A)mpe:z\s/ Prl = + gw. lampas (kleńved keseg / genoů)
AMPESER / -Z-*° +
& (b.) > ‘n ampezourez (Fouen Ki<PYK) & Nonń an Ampezeureuz (Li<YR)
AMPESiń / -Z-*° /A)mpezEř/ Prl
& re plad ha re ampezet (brammoů – J.J.<PYK)
& troioů ampezet ha diampezet (komzoů – Y.Gow<PYK)
AMPESOUR(ES) > AMPESER…
AMPISTU (Wi) > AMPUSTUR
AMPL + tri c’hilomet’ amp’ = kreńv (Ph<PM) & Armstrong zo amp’-mat d’ar re all (Ph<PM = pell kreńvoc’h) ; lakaet e-kours ban amploů, pinvi’g war an amplig (T<DG), ret deomp chom ban amploů (Wi<FL : labour poan) & gw. greussig-mat ( > « greusséitch mat » = Prl)
& amplig : amplic a
voualach a arc’hant (L 1900) / ampig-mat (KT = Ph) pas mal…
AMPLEGAD /A)mČple:g«d\t/, /A)mplegad\t/ g.-oů (néol. – dér. < PLEG) condition (circonstance – MM<SADED - & gw. PLEGENN)
AMPLET + & kae da gerc'hed an
ampleud da hadań patatez (Pesk Ebrel – Camlez T < DG), ober a ra amplet (FP
= dispenn, troc’h rendement…)
AMPLEUT (T) > AMPLET…
AMPOAGN (Dialog Arzur 1619/1540 Queau) : Ar Roue Arzur en ampoignas
AMPOESON / -Z-*° + Ampouizon ! (J.J./L.B.<PYK & mil ampoezon ! – KiW, Li<YR)
AMPOTIN /A)mpotin/ Prl ad. & g. empoté (fig. –
pers.) : ampotin ! (Prl)
AMPOTUM- (Wi) > APOTUM…
AMPOUAILH + ampouailh difesoun (1909<HB) +
> n. strollad son : Ampouailh = (2005)
AMPOUESON / -POUIZON (W) > AMPOESON / -EZON*°
AMPREANSION : tamm apreansion varnezan (L 1900)
AMPREFAN (TUN.) > AMPREVAN
AMPREHON (Wi) > AMPREVAN
AMPRESTań,-iń + Pret eo vn lest e ampresti (S.Nonn)
AMPREVAN + /A)mČpre:v«n/ (br-kr. amprefan) + amprefan nom de bęte – insulte (TUN.<NK = prei !) + (ętre) misérable (Wi<Loth), vaurien (den mat da vann – T<DG : fig. / loened fall) : an amprevan-se adarre & map-kast amprevan papred ‘c’h ober droug ! (Ph<PM) & tamm amprevan, tuchant ‘po ur flankad ! (W – FL<GH)
AMPREVANAJ /A)mpreČvA):naZ\S/, /A)mprehA)naZ\S/ Wi g.(-oů) vermine (W<PYK =
a(m)stuz)
AMPRIS + (br-kr) bout dre ampris priset (S.Barba § 56-57 : ma ampris so e’n guis-se ; § 59 : dre ampris diuiset = emprise)
AMPRISONań,-iń / -Z-*° /A)mpriČzo):n«/, /A)mprizo)nEř/ W vb emprisonner : (merc’hed) ‘oe bet amprizonet (son Wu)
AMPRONiń (KW) > AMPROUiń
AMPROU /A)mprow/ Prl : lakad ub ban « ańproů » mettre qun ŕ l’épreuve (Prl) & aprouet (T = amprouet < DG / seblant glaw)
AMPROUiń + (var.) /A)mpro):ni/ : amproni e nerzh éprouver sa force (Skaer K<PYK)
AMPROUV /A)mpruv\f/ W g.-oů (gw. AMPROU + APROUV) expérience, & opporTunité + preuve : peogwir ‘meus graet ‘n amprouv ma-unan & a e gaojoů ‘meus bet an amprouv (Wi<PYK)
AMPROUViń /A)mpruvEř/ vb (gw. AMPROU- & APROUViń) expérimenter, faire l’expérience (de…) : amprouvet ma-unon, ‘n’im rantet kont (an Ignel Wi<PYK)
AMPUSTUILH (Y.Gow<HB & gw. var. > PUSTOL – Dp<PYK) > AMPUSTUR…
AMPUSTUR + (glg kozh empost : mal disposé etc. – A.D.)
& (var.) AMPISTU : Malis a zo getoń, an ampistu ! (W – LH<PYK)
AMPUTi (Li<YR) = Bień 'zo bet amputet doc'h eur vreac'h e-pad ar vrezell°
AMSAV- (h-br amsau- gl uicarius > remplaçant, & équivalent – L.F. 62 & amsauath – Loth & gw. ANZAV) & boud amsav / AMZAW a-walc’h (d’ober ud - Wi>PYK)
AMSAViń (WX & amzaůein) > ANZAV
AMSER (br-kr) > AMZER…
AMSOBE (h-br gl fingut : chose non établie > fiction – fable… - L.F. 62)
AMSOUEZH /A)msweh\x/ W g.-oů chose (assez) étonnante : na pezh un amsouezh ! (GH = souezh)
AMSTOAR /A)mStwar/ Prl g. (C. EStoar ‘hyStoyre, eScripture ou narration du temps paSSe’ / « ambloari » br.kr « douleur ») passion & (sa…) marotte : e amStoar yé ! (& cf. Genov.Br 17° / m-br<Ern. ambloari : quittet ho hambloary)
AMSTOARiń /A)mStwarEř/ Prl vb. (se) passionner : amstoaret get se, ‘n im amstoarein… & amStoaret oun ged ma labour je suis passionné par mon travail (Prl = Stummet g’e labour… - « qui fait ses délices de… ») & (var.) amstoaret/amstoeret (Melan Wi<PYK) & amstoeriń, lakat ho sońj (Wi<PYK / un den dallet / ur loen zodet passionné / raffoler)
AMSTOARUS /A)mStwaryz\s/ Prl ad. passionnant (trčs intéressant… - Prl)
AMSTO(U)ER- (Wi) > AMSTOAR...
AMSTU (W & -egenn) > ASTUZ
AMUNUSER / -ZER + & amenuzer (E.Moal – Pipi G.)
AMUR + & sel abretan m'en troer / en doar zou amuroh = (Guill. 121
<M.N.)
AMZAV (& « amzaů », « amzaw » - Prl & Wi<PYK
+ Loth) > ANZAV, EMSAV
AMZER + /Čamz«r/ Ti<F3 Enez-‘eur & /amČzir/ Wu (Malg.<EP) & gln amman //
h-iwg amn & aimser & kng anser gl tempus) + a amzer n’eus ke’
‘voien da gommandi anehań (L<F3 K\louan) & ‘n ur o’r mann ebed ‘amzer
(Ku<ND - en un rien de temps) + & an amzer /‘A)mz«r/ ciel (firmament - NA 159
20 pt:
& dre e amzer eo deut ŕ temps (Li<YR)
AMZIOT / -ZIOD /A)mČzi:od\t/ Plz (var. ARZIOT) ad. & g.-ed (assez)
idiot / sot...
AMZIR (Wu – Arv.) > AMZER
AMZIVAD (W) > EMZIVAD
AMZIVIN + n’edor ket e amzivi ganti &
n’emaon ket en amzivin var ar sujet (L 1900)
AMZROUGein (W) > (EM) DROUGań,-iń
AMZU (W) > AMDU
AN (artikl / ger-mell – m-br & Li<GR : an (Ki-Konk NALBB > am)
& Wi/L.Bevan<F3 : an guez, an guer (prenest)
AN- + (gln non : Andercus non voyant = dall – Del. 37, gln
Anmat : mis ANM[AT] / MAT // (mois) néfaste / faste – gw. Romaned = kmg
anfad : fall, & droug… + & gln aniateios inaliénable <
an-+ya+suff // kmg-br -adwy/-adoe – obligation – L 89 - & NP
An-orbos sans héritage...
& « andeterminet »… indéterminé… (Mat.<JM), &
« aneeun » indirect,-e,-ment ( = ameeun), (Mat.<JM)
« anrik » inexact,-e, & « anrikted » inexactitude,
« anrassional/-s- » irrationnel & -e,-ment,
« anster » (asémique – cf. absurde,-ment), « anyezhadurel »
agrammatical, « anwir » (kmg = false > apocryphe –
Diwan)
-AN (lost-ger kozh - hipokoristik > affect. etc.) gw. ebeul(an)
& gw. amprevan, bihan, bobelan / pobelan (« roitelet » FV
/ bobelan W papillon), -hunan, hunegan, kogenan (GReg.), korrigan,
laouenan(ig), melegan, nosigan, poc'han(ig), polpegan, sidan (C), unan + an-:
(h-br. - gw. L.F.) anhuariat-an bouffon (L.F. 66 - & [h]erdrech-an histrion
210 & beduan gl betulla, bodaran gl surdister, catoian gl
catella, cerdoran gl parasitaster: para-site - assis ŕ côté, fosan
gl fossatellam C Redon, genouan (genoů bihan - YD 90 + 2005 ) + NP NL
Cozan(net), Dinan, Rohan, Runan, Tristan… (& gw. bihan < becan/bican
& NP Uuinbicham - h-kmg bichan & h-iwg beccan) + NL (Bear : Bodlezan,
Gwenezan, Trezelan)...
+ NF Anauan, Arbidan, Argantan, Bean, Berran (& Birran), Bescan (& Biscan/-m), Bodan, Breselan (& Preselan), Drian, Finitan, Fracan ( > Fragan), Glevan, Gredtan > Gredan, Guotan, Haelan, Hebedan, heian, Hiahan, Hidran, Hinan, Hoidlan, Ilian, Kaledan, Louenan, Louuian, Maban, Martinan, Minan, Moedan, Monocan, Nennan, Ninan, Rian, Rinan, Risan, Seman, Serchan petit amour - Y.D., Scuban < scubl milan, Stlinan assez notoire & h-kmg glan-stlinim, Stlouuillan, Sulan, Ursan, Utian, Uetan, Uuetenan, Uuinan, Uuoretan + evned Barg[u]edan / bargueden / kmg barcutan, Bidan roitelet, Golvan, Tredan - YD 91 & 111 // -IG: eostig, garzig, rallig, toudig, yarig... + Del. gln anauos sans descendant // h-iwg úa>ó O’… NF & anorbos sans héritier – h-iwg orb… - Del.) & (L.F.) anhuariatan, catoian, ceneuan, coloinan, herdrehan… + NL (Pl-Traezh…)
AN- (gln & gln and(e/o)- trčs – rakger kreńvaad : An-caleti trčs durs… (gw. h-iwg & br-kmg an(n)- = - D) + Andecaui trčs creux > Angers... & Ande-carus, -ritum (grand gué – Del. 39)
AŃ + (br-kr Passion 1530 :
un af yen / < ie ama- aimer – L.) + ober a’ig (Ki<HB) & ańec (T<ERN) =
-AŃ + (gln -amo lostger :
« neDDamon » [2 DD barrennet] = Ac. nessań - Lambert 139)
ANA (1) /ČA).na/ n. douees kozh ar Gelted (ana ie gd mčre & foster-mother BS
mamfaeth / Anais / Anna = & ana marais < eau
– palud glos. Vienne – Del. 37 + Sergent II,423…: Ana + Dana/Etan &
Eriu / Brigid / Bodb + Medb)
ANA (2) /ČA).na/ g. ačde (gw. h-iwg &
kmg kent ana(nt) počtes musiciens < ana- inspirer…&
gln aneu-: Aneuno(s) & Aneunicos – Lambert 50,94,138 & YD 100 : NP
Daniel mab Anaguethen - C Redon)
ANA- (3 – h-br Anau-...) > ANAO
ANAD / ANAT*° + (gln ande-gnatos, Ategnatos/Ateknati reconnu > légitime – Lambert < Nevers & cintu-gnatos kentań-ganet / lat. co-gnatus + br-kr haznat : joa haznat M. 16° ; kmg annawd infrequent) : Carguet, haznat, a Tan (M.) + ne oe ket anat arnehon visage (W<Heneu)
& anet (L<MM) : Gevier anet pieux mensonges : Gevier amet / n’eo ket pehed da lavaret (Ph anet = anavet, anavezet ALBB)
ANADENN > évidence / (vb. >) anadadenn (A.B.)
ANADiń + eh anadein hag e vrasat apparaître (W<Heneu)
ANAF + (h-br anam gl stilio & br-kr anaff) + = naer galet (Klerg Treger Vihan < BH 51/44)
ANAF(F) / ANAŃV + (h-br anam défaut & h-kmg anamou blemishes, h-iwg anim > aineamh defect > br-kr anaff défaut, trouble etc. : meux anaf dioutaff ha caffou > honte et peine YB – Nonn 655 + C.Redon LF)
ANAF(F)ań / ANAŃVań + (br-kr anaffet déformé, estropié & kmg anafu to injure – L.F. 63 : me aioa claf hac anaffet > infirme YB – Nonn 1143)
ANAF(F)US / ANAŃVUS / -Z° + (br-kr Mirouer – L.F. 63) + ma bezaf anaffus YB > la cause de mon embarras (Nonn 638)
ANAGANTIO (gln Col.: 4° mis ar bloaz – gw. ? an-+ag(ant) non-allant, (mois) pas itinérant – ŕ cause des frimas > janvier // ? kmg. ennaint bath(s) – Del. 38)
ANAITH (h-br ? survint – L.F. 63 1 389)
ANAL + (gln anatlo & gw. *amon âme –
D.) + ALAN : berr alan
en neus (Li<YR = bec’hchet > “berchet”)
ANA(M – gln-klt : Acc anam gl V° paludem
> NL – gw. Ana 1 & Anna : s.Anna ar Palud + & h-iwg an/en eau
+ ad.-ach fen : marais – D)
ANAM (h-br – 1 & 2 – orvet, & faute…) > ANAF, ANAF(F)
ANAŃ + (& kng anaf – A.D.)
AŃań + (h-br apom to kiss – L.F. 392)
ANAŃV,-ań,-US > ANAFF…
ANAO / ANAW /A)Čnaw/, /A)naw/ g. harmonie (musique –
RH – h-br. h.kng anau & n. h-br. C.Redon: Anaugen, Anau-lechan Loth >
lenn -*ledan large richesse, Uueth-anau ? né riche, riche de
bataille – YD 38-48-55 & 95 : Anau-an, -bud, -gen, -hitr, -hoiarn,
-monoc, -uuocon & Anau-(h)ic + Ana-oc riche – qui a de la richesse ou de
l’inspiration – YD 100 & gw. ana-: gln anauo- richesse, &
inspiration ? : Anau-geno = h-br Anaugen : née prospčre/riche
– D 38 & aneunos 42 + kmg *anaw rich(es), & gift : don,
inspiration…& h-iwg. ana(e) prosperity…) + & (C Redon -
Y.D.) Anaubritou, -gen,
-hoiant, -monoc, -ren, -uoret...
ANAOC (h-br NP C Redon & h-kmg – YD 100 inspiré) > ANAW-
ANAON + (gln *anamon > br-kr anaffon / anatia : ene // kmg enaid
& NP eneitfawr magnanimus – Del. 38) + (br-kr) pidif scaff gant an
anaffuon (Nonn 1390), ez rentsont ho anauon da Doue (S.Cathell § 17), An ol
anaffoun (Nouel) + & Doue d’e bardono en anaon ! (OF Pt-Melvez TK) &
an Anaon (Lu<J.R. =) + foar an Anaon (e Karaez – Y.Gow<HB) + gwerz an
anaon (T < DG =) + NL Sant-Anaon (Paoul Ph < Teleg) & Trebeziou an
Anaoned (NL Mar.Bréhat<Teleg)
ANAOUDEG / & -EK* + > /A)Čnu:dEg\k/ Plz = connaisseur (G.G.)
ANAOUDEGEZH + nebeud anaoudegezh da werzhań (Ph<PM), an anaoudegezh eo ar gwella tra zo renket war an douar (Pll<YP), & « anavedigezh » ba un den seurt-se (Wi<FL<MB)
ANAOUE (1659) > ANNOAZH / ANNOEZH + ANNOUE
ANAST (h-br plebs: Maure de Bretagne – C Redon 9°)
ANATADENN /A)naČta:d«n/, /A)natadEn/ b.-oů démonstration (dér. - Mat.<JM)
ANATE-MORI (gln : ene-meur) > ANATIA
ANATIA (gln & anate-mori grande âme / kmg-kr eneitfawr – D. 38)
> ENE
ANATLO (gln & h-br anatl & gw. anamones
& anatia > anaon, ene - D) > ANAL / ALAN
ANATOL (h-br Anathol – L.F. 63) : Anatol (ar
Braz)
ANAŮ,-ET & -iń (W) > AZW,-ET & -iń
ANAUO (gln inspiration, richesse: Anaogeno, h-iwg anae, h-kmg-br
anau-)> ANAO/ANAW
& Aneuno(s < ana inspirer / anant počtes & ad.vb
-uno + Anaua > Annan Scotl. & Anauo-genos inspiré / h-br
Anaugen – gw. < *an- < ie *an« prospčre > anal… // lat animus… - D.)
ANAV- + (br-kr & ezneu – Lewis p. 98)
& anavet (Wi<PYK > anavetań)
ANAVEDIGEZH (Wi & PYK + (h)anaůedigeh – Heneu) > ANAOUDEGEZH
ANAVEZABL / -PL* + ne oant ket anaveabl (gwerz T XIX° < HL 607)
ANAVEZań,-oud /-out* + /A)nČvju:d\t/ Plz (G.G. =) / Al loened anve o zud (Louargad T<DG)
ANAW (kmg) > ANAO
A(N)BASKAD (Heneu<GB)… > HABASK…
ANBELAM (h-br gl ignem : feu, & chaleur – gw. bel & Beltene > Beltaine : gouel Iwz 1/5 & h-kmg Beli / h-br NP Bili – L.F. 64)
ANBLÉZ,-ENN (Heneu<GB) > AMBLES...
ANBRÉZein (Heneu<GB) > AMBRESiń
ANBRUN (C. An/brun ‘une herbe, salatrum’ – sng-kr 13° ‘morele’)
ANC- (h-br & anguet quittes – S2 < L.F. 390)
A(N)CAL (h-br ignauus : lâche, mou < ancel L.F. 51 & NP
h-br Vuokeloc, gw. kel) > timide
A(N)CALED (h-br gl ignauia, timidus : timidité,
br-kr angalez Mir v44 L.F. 52)> ANGALEZ
ANCOBRMO (h-br gl immunis : avare – L.F. 64 < cobrmo >
korvo & gw. NL Kergorvo
Ph)
ANCHAL + /ČA)Sal/ Li & risqué : ańchal
eo deom mond er meaz hicho (Li<YR)
ANCHIC ( ? br-kr – L.F.) > ONCHIC
ANCHOU gw. ANT
ANCO- (gln anco- crochet d’hameçon – ŕ saumon :
anco-rago > wallon-picard ‘ancreu’ – & gw. h-iwg écath, kmg
angad- & / (h)ig(enn) – D.)
ANCOMADAS (h-br gl inhabilis – L.F.) > ANGEVAZAS
A(N)COMLOE (h-br gl insolubili : insolubilité – & kmg dileu
& iwg leg vb dissoudre + & gw. -LOA-/-LOE- : DILOAiań)
ANCORAGO (gln – Cassiodore 6° >
ancora saumon du Rhin > ancreu – picard & wallon… – kmg
angad grasp & h-iwg écath : higenn + rag poisson au bec
crochu – D 39)
ANCOU (h-br – L.F. 64 gl mort(e)...) > ANKOŮ
ANC’HOARIAD(AN - h-br. anhuariat,-an gl parasitaster = bouffon – amuseur petit joueur < L.F. 66, & gw. guaan(orion) = & guari > c’hoari + erder(h)an / erdrec’han histrion L.F. 210)
AŃC’HOÉ (Wi…) > AC’HOEZ
ANDABATA (gln-lat combattant – gladiateur – aveuglé < anda ie ? aveugle & bat- – D 39)
ANDAMICA (gln Lezoux (de qualité) inférieure / uertamaca & mediotamica / gwin – Del. 40 // andedios Chamaličres = / uxedios supérieur & andernad- Larzac ceux qui sont en bas = anderos Cham. inférieur & infernal // br anner & eusk. andere = 41)
ANDE ! estl. > eh bien ! : andé evit va ragoutta (K\veyer – 260…)
ANDE- (rakger gln & h-br an(n)- : ster kreńvaat L.F. trčs + avant, devant – Del. : ande-+ banno > auvent… & NL Ande-ritum > Aniorto > Niort : grand gué – D) > AN-
ANDE-BANNO (gln *ande-banno pointe en avant > v-prov amban & auvent – D.) > BANN
ANDECAMULOS (gln Ande-camulos – h-iwg cumal femme esclave / cumall champion / mao L 31 & D 86) > CAMULOS
ANDEDION (gln & andedios inférieur < ande-+diíiuion dieux d’en bas = h-iwg An-Dé = dieux d’en bas - L152)
ANDELL + (bih.-IG – gw. / lat. & it andare – A.D.) ad. & g.-oů + -enn,-oů & -aj,-oů & niais,-e – pers. futile, hurluberlu (qui gesticule sans travailler - Wi<FL & Heneu : un andel < GB & gw. P.Go / handailh, hande-hande) = lâr un andell hennań ! quel… celui-ci ! (Wi<PYK) & andelloů e-barzh e gorf + gober andelloů = ardoů, grimoů… grimaces (Wi<PYK) + bout skarhet d’an andell = kaset da c’hwitellat…)
& andellig bagatelle, niaiserie : selaou doc’h andelligoů
(Heneu =)
& andelloů anglez (evit tapout pesket – J.J.<PYK)
ANDELLAC’H /A)nd«lah\x/ Prl & Wi ad. distrait et
maladroit: andellac’h a-gaoz ‘vanka bizied dehoń (W<FL) &
« andella’h » (Prl =)
ANDELLAD + (= andellaj) niaiserie(s - Heneu<GB) & badinerie = (andain – de trop) un andellad d’un tu (J.J.<PYK & un dehellad d’un tu ‘rall)
ANDELLad / -at*, -iń + andellat dohton (Heneu = skandellat PYK &
andellein niaiser)
ANDELLAJ + & gw. andellac’h ( < andellezh ? - Wi<FL) >
badinage
& (ne oe ket met) andellaj traoů (traouigoů netra – Wi<PYK)
ANDELLER,-OUR + un andellourez = (Wi<PYK)
ANDEMECET (h-br fait d’ętre pris par surprise L.F. 390 + gw. dimicit négligez / DISMEG)
ANDENN + & saignée = (W<FL / Wu<Drean) & raie, orničre : un andenn e-kreiz
& andenn ar bleiz (Brec’h W<Drean & andenn bleiz) arc-en-ciel
& > andonenn (& « kandonen » - Heneu<GB rangée de foin d’un faucheur)
ANDERA (gln b. / *andero jeune bovin / taureau - Rob. = veau – L 155 : femelle > génisse –& > frç landier, iwg ander jeune fille + > basq. andere : dame – D.) > ANNER / ANNOAR
ANDERCOS (gln lat. Andercus < an- & derco śil & > regard > non-voyant = gln dallo D.)
ANDERN- (gln -os G stroll : andernas, « brixtia anderon » inférieurs < ande- en dessous L.)
ANDER(NAD)OS (gln inférieurs /
infernaux...) > ANDERN-
ANDERO (gln-klt g. / b. ANDERA) > ANNER...
ANDERON (gln brixtia anderon – D.) > ANDERN-
ANDERW,-IAD
(anderůiad – Heneu) > ENDERW,-IAD...
ANDEVIS,-iń,-OUR (W - Heneu<GB + ANTREFIS)
> EDIFISS / -IS*°
ANDEVR > chanci (fumier = blanc de moisi < lat. / v-br cann)
ANDERBRat* > chancir
ANDEVREG = (GIB RH) > chancissure
ANDIGI (gln : eia nepi andigi / andigs L – Larzac annule la défixion / dénonciateur – L 60)
ANDO- (gln ici, intérieur : Andogna(m) & -nos : né(e) ŕ l’intérieur, & indigčne // latin / anandogna + / pelignos au loin + h-iwg enigeni G ogam inigena lignée en lui < in+genos / gr engenos & h-iwg cinid + lat. re-cens – D.)
ANDOEDO (gln habitat, mobilier : tecuandoedo <*andosedon, kmg (cyf)annedd) > ANNEZ
ANDOER (Prl) > ANNOAR / ANNOER
ANDOGNA (gln Larzac – D.) > ANDO-
ANDON + (h-br nanton < nant – L.F. 523 & gw. andumn < *ande-dumno monde d’en bas, « shea » = si(d) > sí gael. & iwg. – gw. dumno-/dubno- mond e: Dumnorix… // kmg Annwfn < an+dwfn/dwun & kng annown = + Del. 43 & gln Antumnos monde ci-dessous… / Uodercus monde visible – Lambert & n.doue Andounna(bo D : aux) eaux d’en bas – Del. 42 + NR Andon - F + gw. > gallo « andon », & Ville Andon + & gw. (etym.) KORNANDON – PYL =)
+ NL Kerandon (Konk-K. > fest an dour “glav a ra” – 2006 F3)
& andonenno’ (Go<FP = + andonenn rangée de foin rangée Heneu<GB)
ANDONENN (unan.) > ANDON + (“andonen(n)” / “kandonenn” - Heneu<GB)
> ANDENN
ANDOUNNA (gln : douees an dour don : Andounnabo
aux Andounnae D 280) > ANDON...
ANDOURED (Plz) > (l.) ANNOAR(ED)
ANDOUV + o vont ban andouv (Tu<Rol = an
andouv Tu)
ANDRÉ /A))ndre/
estl (L – 18°) : André … ? & André kam-e-kď-pa gar Eh bien,… (K\veyer)
ANDREAD + andreajoů ‘veze ket aeset da frotań
(Ti<DG)
& « environ » (Prl) & « andrenad » « région » (Heneu<GB)
ANDRED + & en andret he nessa (FhB
19°< CCh) & eun andred, andrejou zo evid dastum bizin° (Li<YR)
ANDRENAD (W - Heneu<GB) > ANDREAD
ANDRO,-VEZH
(Big-Kap / NF Andro / Andreo)- > ENDERW,-EZH...
ANDUILH & /A)ndwi´/ W : kegn ha kouilh e park an
andouilh (rim. / kouilh ha kegn – W<FL)
ANDUITILH + & En anduitilh ! En anduitilh ! (Y.Gow =)
ANDUMN (h-br /andumhn/ monde d’en bas = gln Antumnos & kmg
Annwfn) > ANDON
ANDUR + (vb) andur ur lon (P.Go =), n’hellant ket ‘n im andur keit ‘n im
welant (Prl) & er pčh e mčs d’andur & andur get pasianted
(gw.W1880<PL) & NF Landuré (29<Teleg.)
ANÉ (W) > AN(N)E
AHČH (W – Heneu<GB & un eh = EUZH) > ENNEUZH
ANELL + (Mat.<JM anell-sferenn…) anneau, & radoteur (Li – BRUD)
ANELLiń /A)ČnEli/, /A)nEliř/ vb. anneler (dér. - Mat.<JM)
ANELLOG / & -OK* /A)ČnElog/ radoteur,-se (id.)
ANEPSA (gln - pseudo-Dioscoride : vératre < ? an- - D.)
ANER + ( < lat angarium – V.Henry < A.D.) + an aner la corvée (tradit. / commune – Lu<J.R.)
ANES / A-NEZ*° + & s’il n’y a pas : N’eus Salazar ebet, anes ar Werc’hez, anes Fatima (E. ar Moal, 1944 < FM) & (br-kr) An tan man ne anes nedeu da vn moeson=mod – An Yffern Mellezour : artaith = distruj Lewis) + a-nez ober / prezeg aner (EE) + a-nes se sinon (T – F3)
ANEST (Li<YR) = ONEST : anest edo ive
ANET /ČA):nEd\t/ Li ad (vb) marqué,-e :
anet he flas (amań eo bet ‘tiskarga – Li<YR / ANAD)
AN’(E)ET (Ph /A)Čne.t/) > ANAV(EZ)ET
ANEUNO(S – gln inspiré : NP Aneuno & Aneunicno – e vab < ana- + -auno – L < D 42)
A-NEUSE / -ZE*° + depuis lors (GH)
ANEVAL + (br-kr) aneual(et) = & > cheval (T) ab’lam’ d’an aneval da dibriń (T<HL 109), & war-lerc’h ‘n aneval (= 189) / un aneval (er c’hleuz = loen – Lu<VS / loan L = aneval T) + an anevaled ( Li F3 / moc’h / loaned = kezeg)
ANEW /A).nç/ Prl ( = AZW / AZV*) = (+) –ET : anewet / aneůet (dibaotoc’h a wezh – gw. NA 182) : é oé aneu er foen (műr – P.Go 69), cescen a)nů (Prl) & /an«we/ Pluniaw (W<FL) < vb. /an«veEř/ =
ANEWET > ANEW...
A-NEWEZ + & a-neve’ ‘oa... tellement
(Ku<ND)
ANEXTLO (gln protection : Anextlo-marus
lesanw Apollon, h-iwg anacul =<aneg mener –D)
ANFI ! > HAN FI ! (& « a
fi ! » Prl…)
ANFIN + & « afi ! » (Prl
< a fi !)
AŃFOUSAMANT : renfoncement (Mar. Li<YR) : N'eo ket eur porz eo, eun ańfousamant nemet ken : z eus kerreg doc'h an daou gostez
ANFUMETIC (h-br infâme – gw. ? lat fumus
– Loth / L.F. 65 : fama & kmg-kr ffaw > ffoüs)
ANGABOL- (h-br saisie) > (h-br) ADGABAEL
ANGAN (h-br) > ANIAN
ANGANOL (h-br an(n)ganol) > ANIANEL
ANGALEZ + (an poanyou infernal, en sal a angalez Mir v 44 timidité,
& anxiété – L.F. 52)
ANGELL + & passage étroit, recoin (Li<YR) : un angell vihan / ANKL
ANGELLad /-at*° + : ‘n em angellad > « non’gellad » /no)÷ďElad\t/, & -er, -ere’h (Prl) + gw. (E /) neuńvigellad / -at*
ANGEULADENN /A)řgżČla:d«n/ K b.-oů engueulade: (tapet) meur a angeuladenn (Are<JM Skr. p. 111) & = (Chon)
ANGEULań,-iń /A)÷Čgż:li/ Ki (Big.<BTP) & /A)ZyliEř/ Wu vb. engueuler (popul.), & insulter : te vo angeulet c’hoa’ (BTP), piů en anjuli (Bayon / Doue)
ANGILH (Li<YR angill°) g.-oů nśud de chaise
ANGLEZ /A)÷gle.z\s/ W n. expérience…: e anglez (W<GH / Bered an Anglez – NL an Edig) & ańglichen (Li<YR) rčgles (fem.)
ANGOAS > ANGOES…
ANGOES (br-kr) angoes (S.Barba § 75 & angoes nac esgoar Mirouer) & /A)÷gwaz\s/ g.-ioů : muioc’h angoas ‘vez da nos (T<F3)
ANGOESiń /A)÷Čgwasi/ T vb. angoisser : angoaset pa deu an nos… (T<F3)
ANGOLUCH /A)÷Čgo:lyZ\S/ Tun. g. (arg.) absinthe
A(N)GONI + (var. AGONI) : eun agoni eus ar c'hrissa (F&B 19° < CCh) & liou an angoni var e figur (L 1900)
ANGOULET (gallo engouler =
avaler) : angoulet da madoů
an douar (Wu<Drean avides)
AŃGRAŃ /A)grA)/ L ad fier et orgueilleux (cf. « en grand » / gran) : tud ańgrań (Li<YR)
ANGRAVET (T) > ENGRAVET
ANGREIO + angreio’ (& temz – Tu<HL = ańgrejoů Ph)
ANGRUIT (h-br gl lucrum > chose acquise & gw. h-br emgruit acquisition… – L.F. 65 )
ANGUAR- (h-br annguarhaheitic immodéré, monstrueux – kmg anwar barbare = br-kr esgoar / esuoar & diguar = - L.F. 66)
ANGUASTATHAOEI (h-br gl uacillet :
vacillerait & kmg-kr anwastathaů uacillo & iwg fossad constant
L.F. 65 / gw. GOUSTAD var. gwastad Wu – ALBB 281 lent < posé
< solide)
ANGUO- (h-br anguo(statid) inégalité – L.F. 390)
ANGUOCON(AM - h-br S1 gl lacto > j’accomplis
– gw. C.Redon Anau-, Cat-, Kent-uuocon & NP kmg-kr < gogon- glory -
& power... & gw. digon – L.F. 66)
ANHUARIATAN (h-br) > ANC’HOARIAD(AN)
ANHUN + (h-br amun veille, vigile =
anhun W non sommeil… - L.F. 62)
ANI (Li<YR) > ANEHI
ANIAN, ANIEN + (gw. h-br angan NP &
kym-angan – Taliesin < ad-geneto gln adganai - L.F. 65 + anien / agnén
W = natur & fig.– Klerg :
agnén mab-dén – W<BH 88/4 + ster ku’h) + un anienn vat (den – GH… =)
AŃJAŃS + & AŃJES / -EZ*° : an ańjez (ac’hann) = an tad,
& ma/da... ańjez (TUN.<NK)
& « ajez » jeune
malappris (ESN. < Lae
18° : em’ en ajes)
AŃJEL(ENN) > LAŃJER(ENN)
AŃJELES /A)ČZe:lEz\s/ Lu (gw. AŃJELUS) arg. – (la) Marseillaise (gant toerien Ploueskad = ar benedisite)
AŃJEZ (TUN.) > AŃJAŃS
AŃJIN /A)Zin/ g. astuces (péjor. - gw. IJIN) : bout zo bugale a zo ańjin ba o c’horf (Wi<FL<MB) = ańjin ba’ o c’horf mauvais esprit, & malice pleine d’énergie : ańjin eit gober an dall ressort pour faire le con (Wi<PYK)
AŃJINań,-iń + /A)ZE)nEř/ > pousser ŕ bout (fig. – Wi<FL = trčgniń)
(AŃ)JORBOUR /A)ČZŤrbur/ KW g.-ion b.1 personne qui enjôle etc. (gw. LORBOUR)
(AŃ)JORBiń /A)ČZŤrbiř/
KW vb « enjobarder » (& cf. – anc frç enjo(m)barder
– PYK & gw. JORB/CHORB)
ANKALED / -KALET* /A)nČka:lEd\t/... ad. non dur, -e (h-br acal, a(n)caled + Mirouer v 44 : en sal a angalez < L.F.)
ANKARD /ČA)řkard\t/ T g.-oů cadre (de photographe) : ankardoů kozh (FP)
ÄNKELER (18° : ho coassan
anqueler & evel un anqueler > (pire) génie – K\veyer – 256…) > var. ENKEL(C’H)ER…
ANK (h-br) > ENK...
-ANK- (h-br anc & anguet quittes) > DIANK...
ANKEN + (br-kr & h-iwg écen) + hon oll anquen ha souffrancc
(Pater) & eun anken vras (beleg L>T 1892) > chagrin : hennań
(kazh) en deus anken d’ud (W<FL + var. ANKIN – W) + dindan e anken
(Y.Gow<HB = Li)
ANKEN(I)EG / -EK* /A)÷kinEg\k/ W ad. chagrin (abattue, affligé
– Heneu<GB = ankeniet)
ANKEN(I)
ANKIN,-EK,-US (Heneu<GB) > ANKEN…
ANKIVIL + (gall anghywir : false) > incertain (temps Li/AR)
ANKL + NL Langle-Nézert (Carnoët / L’angle-Verzu° 1 Tronangle (S.Serv.Ku
Teleg)
ANKLIN + Greomp vng anclin anterin dan trindet Prosternons-nous… YB
(Nonn 778)
ANKOE + & luette (GH) & « ankoé » luette (Heneu<GB)
ANKOÉIGN (Prl: « Furéitch, Kouniféitch ha’ ankoéign bra:s »)
& « ankouehin » (GH)
ANKONNAR /A)nČko)nar/ (br-kr : tut anconar - P.br. 112 < L.F. 125) ad. (& b. - & gw. digounnar > an 'igounnar - plantenn) absence de colčre etc.
ANKOŮ + /hA)nk«w/ (gw. h-iwg éc mort < i.e. *neku – D) + (br-kr) Ez duy an Anqou ez louen (Buhez Mabden § 1), Me eo hep dianc an ancou (Nonn 169 & 1469 : Me eo an ancquou dan tnou man =) + tremenet an Ankoů ‘us din (E<ND), & trist evel un ankoů (id.) = triSt čl un ankaou chach (Prl + & pâle), karrigell an Ankou (Lu<J.R. =) & ober an ankou (Y.Gow : lazhań ar pemoc’h) & ema an Ankoů arnehoń (Wu<Drean il a trčs mauvaise mine, maigre, squelettique) + NF Lancou (OF 22 // & Lanco OF) + NL
ANKOUAad / -at* + & ankouaet eo din ! (Prl - & « ankouaďt » = ankouaet ‘m eus)
ANKOUA(A)D /A)÷kuad\t/ Prl n.(vb.) (un) oubli (Prl = ankoueadenn Ph) : un ankouad ! + & dre ankouea (GH =)
ANKOUAZH + ( // laerezh & serrezh /S«raz/ Korle – Klerg + ? « ankouezet » - G. ar C’hoad & « ankouazhet » A.Duval)
ANKOUEA > ANKOUA(A)D
ANKOUNAC’HAAT (L & ‘kounac’haat L<JP Lyvinec<F3 & L<MM)
ANKOUNAC’HAUS + dont da veza ankounahaus g’an oad (L<MM)
ANLAEDAM (h-br gl ingredior > j’entre < ? laez < lahez / laed/laet- L.F. 66)
A NINOU (h-br des plafonds / lambris – L.F. 66) > NEIN
ANMAT (gln anmatu - Del 43 (mois) de 29 jours – incomplets + néfastes // kmg anfad /v/, & -og evil, wicked) > AN-
AN(N – h-br & GON. 19°) > (ger-mel) AN, A’N + AN- (rakger = DI- & ster kreńvaat)
ANNA + (Anna mater – C Redon 1092) &
S. Anna Gwéned ! (Prl) +
Ana (Naig Rozmor…)
ANNE (Li<YR) > ANNEW...
AN(N)E (Wu : en ané – Arzh 19°<PL) > ENOE / INOU...
ANNEDMOL(ION – h-br l. – gl anomala :
anormaux < an- & = kmg deddf law – L.F. 66)
ANNEW/-EV/-EO° + (gln enemmo-, h-br anemn gl incus
> br-kr aneffn, kmg ennian D 136 & kng anwan < ennian – A.D.) + /ČA)ne/ Li + /A)nhe/ Prl &
« annhel » m.-ieu (Heneu<GB)
+ annev-falz (T<JG & gw. Prl trańchell enclumette)
& Ennemn(o)geno / dieu Mars : Deo marti Ennemnogeno frappeur d’enclume – dédicace (G.B. – D 136)
ANNEZ + (gln andoedo : « tecuandoedo » < *ando-sedon // kmg teg+annedd belle habitation, mobilier – Lambert 144 = andoedo < *andosedon mobilier – Grauf. Del. 41, 122 + kng annedh,-y – A.D.) + NF Annezo (O.F. 56)
ANNEZań,-iń + Pret eo deomp euez anhezy = (Nonn 1035)
ANNHEL (W - Heneu<GB) > ANNEW
AN(N)GUARHAHEITIC (h-br) > ANGUAR-
ANNIG (NF Annic < Teleg)
ANNO (h-br gl persuadendum – kmg annog
& vb anhoaf inciter, pousser ŕ… / annoazh,-eth) & NF Anno (OF) >
ANNOUG
ANNOAR + & l. andoured /A)nČdu:rEd\t/ Plz (G.G.) / onniri (Are<GGwenn) + (gln andedion: « les ci-dessous » ou « les dieux infernaux » - Chamaličres < Lambert 155 / anderon ? // andero = h-iwg. ainder jeune fille > ? « jeune veau » - Lambert & Robert > landier… & kng annor – A.D.) + « andoer » /A)ndoé.r/ Prl (l. « andoérched » =) & (W<GH) annoar voan génisse non-fécondée, ou bien stérile / annoar skańv génisse qui ne porte pas…
& l. (annoaresed) > annoeched &
inachoů (Wi<PYK)
ANNOAZH- + (gw. kmg. an(n)oeth treasure,
wonder, & ordeal + ad. strange // unwise : annoeth < an+doeth &
hep anoas / anvoaset Genov.Br 17°) : hon c’halon leu a anoaz (L.Clerc), un tamm
anoaz en hon c’halonou (J.G. /
ANNOAZHań,-iń + (br-kr annouez admonester, avertir L.F.) + betegouzout anwaziń an dud = (J.P. Ma Zammig Buhez p. 39) & anwazet eo bet ar bugel (JG<HB)
& ańnoazhet angoissé (T<DG)
AN(N)OAZHEG / & -EK* /A)Čnwa:z«g\k/, /A)nweTEg\k/ ad. angoissé (de nature - h-br. NP C.Redon : Anoetoc & Annoethoc – 866 – YD 100)
ANNOAZHUS + & ar wirionez zo kazus / an hini a lar annoazhus (EE)
ANNOECHED (Wi = Ku : annoached) >
ANNOAR(ESED)
ANNOER (Wi) > ANNOAR
ANNOEZH > ANNOAZH
ANNOUE /A)Čnue/ (A.D. : athée / anaoue 1659 - ? an-doue evel kmg annuw ungodly)
ANNOUG (h-br anno & kmg annoug incite
L.F.>SADED)> incitation, & inciter, pousser ŕ...
ANOET- (h-br.) > ANNOAZH / ANNOEZH-
AHOCH… (A.D.) > (H)ANOCH…
A NOIT (h-br a noit nis > glabre – L.F.) > A NOAZH / NOEZH = E(N)-NOAZH
« A’N OLL » (Prl) >
ŕr an (h)oll ( > gratos)
ANO(N)ESOS (h-br – pe ano(m)esos – gw. iwg ŕn ardeo... / kmg enyn... = enaou : anon+esos aliment – du feu – L.F. 67)
ANONT (W) > AHONT
A-NOSWEZH
/ -NOZVEZH* + a-nozioh (gw.W1880<PL : monet & ober...)
ANOUED + /ČA)nw«d\t/ Ti (Plistin < DG) + (kng
anwos + gw. < an- + // iwg ócht / úacht froid
– A.D.) &
(Wu<Drean) Evit pas en-devout anoued emań ret dat komańs kreniń kours
a-walc'h
ANOUEDADUR = anaouedadur serret bemdez
(W<FL), anaouedadur eo an dra-se (=)
ANOUEDEG / & -EK* + (& gw. h-br NP C
Redon : Anoetoc & kmg anwydog - Y.D.)
AN PARTH ARALL (h-br gl illinc = kng an barth alall du côté autre – gw. a-hend-all, & W a-du’rall + en di-all... & barzh > a-/e-barzh...)
ANPERT (Wi : actif & appliqué – Heneu,JJ<PhA & FL) > AMPART / APERT
ANRE (h-br anre gl colirio : collyre & anroe, anrui(ou) / h-iwg indrach > ionnrach = bandage - L.F. 68 & gw. -RE : ere, kevre, gorre & doare, (ad)arre...)
ANROE (h-br – var.) > ANRE
ANRUI(OU - h-br l.) > ANRE
AŃSEGN + & enseignes (religieuses) : ar re anvet evid dougen an ańsegnou (Li<YR) + prest de verhuel eit en anseign guen & anseign ha kanoneu – ul lestr (gw.W1880<PL) & (Mar.) an ańsegn Herri ( < YG)
AŃSI (W – n. & vb.) > ESSAE / ESAE…
AŃSIMANT (KW) > AESAMANT
AŃSIEN + ańsion (Wi<FL<MB) + Prl (= parta.bl ») > expérimenté : un den ańsien istimet gant an dud (E), & « len a ris an destamant ansien hac an ninin nevé » (J.Conan – gwerz. 55) ; ur vaouez ańsion (kuit da laret : kozh, ban oad)
AŃSIENDED + an anciendet (Nonn 1507)
AŃSION (Prl) > AŃSIEN…
ANSKANTOG(ION – h-br l. anscantocion insquamosos : écailleux L.F. 68 =) > SKANTEG
ANSKER (NF Anquer – Ki+++) + /ČA)skEr/ Plz (G.G.)
ANSOUEZH + > AMSOUEZH
AŃSTU (W) > ASTUZ
AŃSTUEG (W<Drean / mańStuek) empoté
ANT + (& gw. gln anto- limite : Anto-broges - Del. 43) + ańchoů
don evid lakad ognon fleur (Ph<PM)
ANTAILH (Li<YR) g.-oů : daou antaill°
ANTANDEMANT (W) > ENTENTAMANT
ANTANT… (W) > ENTENT / INTENT
ANTE- (rakger gln-klt : trčs) > ANTOM
ANTEITH (h-br / -kmg gl mortem : trépas < passage < an-+teith > tizh & gw. amdizh & imdeith voyage – L.F.)
ANTELL + (kng antel, kmg annel & iwg innil = pičge – A.D.)
AMTEMEUETIC (h-br gl incircumspecta : insolite < non goűté, éprouvé... – gw. an-+-tama- > br-kr taffaff > TAŃVA – kng tava, kmg tafaw & tafod = TEOD)
ANTENOVX (gln Col. : syzygie = renouvellement / nouvelle lune // gln nouios = newez)
ANTERIN + (br-kr) Rac sclerder Roe’n ster anterin (Mellezour) ; En
hanu anterin an drindet = (Nonn 1276) ; (nombre) entier : anterin
naturel (Mat.<JM: m.-oů) / antier…(FF / antilin intégral,-e,-ment)
ANTERNOZ > ANTRONOS /-NOZ*° + HANTERNOS /-NOZ*°
ANTES /-EZ*° /ČA)nt«z\s/ Ku (str.) molinie
(herbe de litičre : moudennoů
geot uhel a-walc'h a vez kavet er yeun) & ar c’harrhent mouget dindan an antez (GGw 25)
ANTIER + (br-kr) Espediant, diligant hac antier (S.Barba § 53 & 66 : Cetu archant contant antier) + an nos antier (K\veyer)
ANTOEN (NP & NF L’Anthoën, Paranthoën : par Antoen) > ANTON
ANTOM (gln antom finis = limes > limite : Anto-broges – S-W Aquitaine & Anto-ialo > NL Ant(h)euil < ie // skr ántah & sng end – D.)
ANTON + NF L’Anton, Gouranton, bih. Antonan (h-br AnTunan & NP Entenin)
ANTOUT /A)Čtud\t/ adv. = < en tout : ne ran quet antout a gacz (K\veyer = « dutout » T…)
ANTRAET > ANTRET
ANTRE + (br-kr) e’nn antre
(S.Barba § 64=) + (kmg-kr yntred intrada, introit...) = (Mar. Li<YR / antre ar porz / antreal
er porz°)
ANTREFIS /A)tr«fiz\s/ (gw. / ańdevis – W) ad. tout droit : ur wezenn ańtrefis (Wi<FL<MB = eeun, plom)
ANTREN + (br-kr) Hep antren enhy bizhuiquen (Mellezour) + (& kmg-k yntredu =)
ANTRET /ČA)ntrEd\t/ K g. (& < an TRET) onguent : antred (Y.Gow<HB)
ANTREFIS / ANTROFIS /A)ntr«fis/ W (g.) arbre bien
vertical (pas seulement 'plom' mais aussi jamais "divachet"
– W<PYK & gw. / antilin = anterin) : ur wenn ańtrofis
ANTRONOS / -NOZ*° + > /entEr'no:z\s/
Plz (G.G.)
& (var. - TRENOZ) gouil en trenoz (W<P.Go)
ANTRUGAR + (br-kr + Antrucar & -tracar h-br C Redon 9°)
ANTUMNOS (gln = kmg Annwfn Autre monde – d’en dessous – gw. andon)
ANTUNAN (h-br – bih.) > ANTON
ANŮ… (Prl) > ANEW / AZW…
ANUAN(A – gln < anman(be) : in
eianom anuana – Instr. : en o anwioů - D.) > ANW...
ANVAD / -VAT (gln anmat, kmg anfad) > AN- (& divad, nemad/-t…)
ANVEZ /A)nve.z\s/ W, /